Osnovi medijskog prava

Ciljevi izučavanja predmeta

Predmet „Osnovi medijskog prava“ za cilj ima da studenti ovladaju teorijskim, ali i praktičnim znanjem o osnovama medijskog prava. Studentima će biti omogućeno da steknu teorijsko znanje o definisanju slobode izražavanja u međunarodnim i regionalnim organiacijama, kao i o vrstama slobode izražavanja. Studenti će imati prilike da nauče koja su opšta ograničenja slobode izražavanja u skladu sa članom 10 Evropske Konvencije o ljudskim pravim i člana 19 Međunarodnog pakta o građanskim i političkim pravima, kao i koja su posebna ograničenja slobode izražavanja. Zatim, studenti će proučavati regulatorni okvir i hijerarhiju izvora medijskog prava u Republici Srbiji. Predmet izučavanja na ovom predmetu će biti i pravo na zaštitu privatnog i porodičnog života, zabrana govora mržnje, povreda časti i ugleda, kleveta, zaštita maloletnika, odnos zaštite verskih osećanja drugih i slobode izražavanja i značaj autorskog i srodnih prava u okviru medijskog prava. Na kraju, radiće se na osposoljavanju studenata da samostalno analiziraju praksu regulatornog tela za elektronske medije, domaću sudsku praksu iz oblasti medijskog prava, kao i studije slučajeva Evropskog suda za ljudska prava.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Poznavanje osnova medijskog prava, slobode izražavanja kao jednog od osnovnih ljudskih prava i njegovih opštih i posebnih ograničenja. Upoznavanje sa praksom regulatornog tela za elektronske medije, sudskom praksom i praksom Evropskog suda za ljudska prava koji se tiču prava na slobodu izražavanja. Studenti će ovladati pojmovima kao što su: pravo na privatnost, govor mržnje, kleveta, zaštita maloletnika, verska osećanjima drugih, autorsko i srodna pravima, kao i njihovim domaćim i međunarodnim regulatornim okvirom.

Sadržaj teorijske nastave

1) Uvod u nastanak medijskog prava – države nove i stare demokratije; 2) Definisanje slobode izražavanja u međunarodnim i regionalnim organiacijama; vrste slobode izražavanja; 3) Opšta ograničenja slobode izražavanja u skladu sa članom 10 Evropske Konvencije o ljudskim pravim i člana 19 Međunarodnog pakta o građanskim i političkim pravima; 4) Regulatorni okvir i hijerarhija izvora medijskog prava u Republici Srbiji; 5) Tripartitni (trodelni) test i posebna ograničenja slobode izražavanja u okviru medijskog prava; 6) Pravo na zaštitu privatnog i porodičnog života; 7) Zabrana govora mržnje; 8) Povreda časti i ugleda, kleveta i dekriminalizacija klevete; 9) Zaštita maloletnika u okviru medijskog prava; 10) Odnos zaštite verskih osećanja drugih i slobode izražavanja; 11) Značaj autorskog i srodnih prava u okviru medijskog prava; 12) Praksa regulatornog tela za elektronske medije, domaća sudska praksa i studije slučajeva Evropskog suda za ljudska prava.

Sadržaj praktične nastave

U praktičnom delu nastave će studenti proučavati različite aspekte delova medijskog prava koji se rade u okviru teorijske nastave: praktičnu primenu tripartitnog testa, opštih i posebnih ograničenja
slobode izražavanja. Studenti će imati prilike da analiziraju regulatorni okvir i hijerarhiju izvora
medijskog prava u Republici Srbiji. Posebno će učiti praksu regulatornog tela za elektronske medije,
domaću sudsku praksu i studije slučajeva Evropskog suda za ljudska prava koji se tiču prava na
privatnost, zabranu govora mržnje, klevete, zaštite maloletnika, zaštite verskih osećanja drugih i
autorskog i srodnih prava u okviru medijskog prava.

1. Vladimir V. Vodinelić, V. Đerić, S. Gajin, D. Stojković, M. Živković, Pravo medija sa Modelom Zakona o javnom informisanju, Beogradski centar za ljudska prava, Beograd, 1998.

2. J. Surčulija Milojević, Rider: Osnovi medijskog prava, Fakultet političkih nauka, Beograd, 2021.

3. T. Mandel, Sloboda izražavanja: Vodič za tumačenje člana 10 Evropske konvencije o ljudskim pravima i njegovog konteksta, Savet Evrope – kandelarija u Beogradu, Beograd, 2018.

4. Vladimir V. Vodinelić, Međunarodno privatno pravo ličnosti, Fakultet za poslovno pravo, Beograd, 2003. (str. 9-122);

5. J. Surčulija, „Uloga medijskih regulatornih tela: sloboda i nadzor“, u: Srpska pravna revija Medijska regulativa, godina 4, br. 7, Pravni forum, Beograd, 2008.

6. Vesna Alaburić, Sloboda izražavanja u praksi Evropskog suda za ljudska prava, Narodne novine, Zagreb, 2002. (str. 1-64);

7. Dejan Milenković, Sloboda izražavanja, u: M. Obradović, Z. Marković, Evropska konvencija o ljudskim pravima: priručnici o praksi Evropskog suda za ljudska prava: praktična primena, HOBS,2007. str. 854- 879;

8. Dejan Milenković, Uvreda i kleveta u Srbiji, Srp. Prav. Rev., 2008, br. 7, str. 101-127;

9. Jelena Surčulija, Evropski pravni okvir za elektronske komunikacije, Centar za razvoj Interneta, Beograd, 2004. (str. 9-67)

10. Sudska praksa u vezi sačlanom 10 EKLJP (Drugo dopunjeno izdanje), SE, Kancelarija u Beogradu, 2006

11. (dodatna) Jelena Surculija Milojevic, Monitoring Media Pluralism in Europe: Application of the Media Pluralism Monitor 2017 in the European Union, FYROM, Serbia & Turkey, Country Report: Serbia, The Centre for Media Pluralism and Media Freedom, European University Institute, 2018. ISBN:978-92-9084-677-2. doi:10.2870/915416

12. (dodatna) D.Goldberg, G.Sutter, I.Valden, Media Law and Practice,Oxford University Press, 2011

13. (dodatna) Monro E. Prajs, Piter Krug, Povoljno okruženje za slobodne i nezavisne medije, Samizdat B92, Beograd, 2001.

14. (dodatna) Zbornik pravnih instrumenata Saveta Evrope u vezi sa medijima (Drugo dopunjeno izdanje), Savet Evrope, Kancelarija u Beogradu, 2006. (str. 5-320)

Nastava se izvodi kroz časove predavanja i vežbi. Od studenata se zahteva prisustvo na predavanjima i
bežbama kao i aktivno učestvovanje u ovim oblicima nastave, kroz diskusiju, analizu različitih pojmova, dokumenata i odluka regulatornog tela za elektronske medije, presuda domaćih sudova i Evropskog suda za ljudska prava, kao i standarda međunarodnih institucija i organizacija.