Globalni odnosi

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj predmeta je osposobljavanje studenata za razumevanje savremenih globalnih odnosa, promena u
strukturi i procesu međunarodnog sistema, kao i raspodele moći među ključnim akterima globalnih
odnosa u 21. veku. Takođe, cilj je da studenti razumeju osnovne koncepte u međunarodnim odnosima, kao
što su moć, nacionalni interesi, anarhija, ravnoteža snaga, identitet i drugi, i nauče da ih uspešno
primene u istraživačkom radu. Na kraju, cilj je da studenti spoznaju ključna kretanja u savremenim
ekonomskim odnosima i promene u arhitekturi globalne ekonomske vladavine.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Slušaoci ovog predmeta će steći specijalizovana i produbljena znanja iz oblasti međunarodne politike,
strateških studija i međunarodnih ekonomskih odnosa. Nakon položenog ispita biće osposobljeni da:
samostalno sprovedu istraživački rad usmeren ka strukturi, ključnim procesima, konceptima i
fenomenima iz oblasti globalnih odnosa; kritički čitaju stručnu literaturu i kritički promišljaju o
savremenim globalnim odnosima; ravnopravno diskutuju o izazovima savremenih globalnih odnosa u
akademskom okruženju i na međunarodnim naučnim skupovima; prepoznaju pravilnosti u odnosima među
najznačajnijim akterima današnjice, gradivne elemente današnjeg poretka, kao i ulogu pojedinaca u
međunarodnim političkim i ekonomskim odnosima i, na kraju, da predviđaju buduće pravce kretanja u
globalnim odnosima.

Sadržaj teorijske nastave

Međunarodni i globalni odnosi u 21. veku: promene u sistemu ili promene sistema?; Struktura i
raspored moći u međunarodnim i globalnim odnosima; Da li su teorije danas važne? Relevantnost
ravnoteže snaga u 21. veku; Multilateralno uređenje globalnih odnosa; Globalni trgovinski sistem:
multilateralna vs. regionalna trgovinska liberalizacija; Međunarodne finansijske integracije:
troškovi i koristi; Položaj malih država u globalnim odnosima; Pogled unutar država: pojedinci koji
oblikuju istoriju; Socijalne posledice ekonomske globalizacije: nejednakost, migracije i populizam;
”Uspon ostalih” i globalna stabilnost; Sjedinjene Američke Države u prvim decenijama 21. veka:
opadanje ili novi američki vek?; Svet u narednoj deceniji.

Sadržaj praktične nastave

Praktična nastava na predmetu Globalni odnosi izvodiće se kroz struktuirane rasprave, prezentacije i
studije slučajeva. Na svakom od časova predavanja studenti će biti podsticani na kritičko promišljanje
i argumentovanu raspravu o ključnim izazovima globalnih odnosa. Na taj način će se osposobiti znanjem i
veštinama potrebnim za ravnopravno učešće u domaćim i međunarodnim akademskim debatama. Kroz
prezentaciju analize originalnog naučnog članka i kolektivnu raspravu, studenti će savladati ili
unaprediti veštine kritičkog čitanja literature. Na kraju, studije slučaja će biti od ogromnog značaja
za sposobnost primene teorijskih koncepata iz oblasti globalnih odnosa na savremenu zbilju.

1. Dragan R. Simić, Rasprava o poretku, Zavod za udžbenike, Beograd, 2012, drugo izdanje, str. 288 – 328

2. Dragan R. Simić, Dragan Živojinović, „Različita viđenja rasporeda moći u međunarodnim odnosima posle Hladnog rata“, u: Radmila Nakarada, Dragan Živojinović (Ur), Srbija u u evropskom i globalnom kontekstu, Fakultet političkih nauka, Beograd, 2012, str. 17 – 45

3. Dragan R. Simić, Dragan Živojinović, ”Sjedinjene Američke Države i izazivači na početku 21. veka”, u: Dragan R. Simić, Dragan Živojinović i Nikola Jović (Ur), Sjedinjene Američke Države i izazivači, Fakultet političkih nauka, Beograd, str. 9-26

4. Dragan R. Simić, Dragan Živojinović, ”Ključne odlike strateškog okruženja Evropske unije od 2016. godine do danas”, u: Dragan R. Simić, Dejan Milenković i Dragan Živojinović, (Ur), Evropa za mene, Fakultet političkih nauka, Beograd, 2018

5. Dragan R. Simić, Dragan Živojinović, Trideset godina od pada Berlinskog zida i međunarodni odnosi”, u: Dragan R. Simić, Dragan Živojinović i Stevan Nedeljković, Srpsko-američki odnosi: trideset godina od pada Berlinskog zida, Fakultet političkih nauka, Beograd, 2021

6. Dragan R. Simić, Dragan Živojinović, „Od Sputnjika do Lenova: šest talasa američkog deklinizma posle Drugog svetskog rata“, u: GODIŠNJAK FPN 2010, Vol. 4, Br. 4, str. 269-295

7. Dragan R. Simić, Dragan Živojinović, „Da li je opadanje neminovno? - Nekoliko argumenata protiv“, Srpska politička misao, Vol. 32, Br. 2, 2011, str. 169 – 190

8. Daniel W. Drezner, ”The Outsourcing Bogeyman” , Foreign Affairs, May/June 2004, pp. 22-34

9. Branko Milanović, ”Inequality and its Discontents” , Foreign Affairs, August 2011

10. Charles W. Kegley, Jr., Gregory A. Raymond, The Global Future, Cengage Learning, Boston, MA., 2013

11. Džozef Naj, Budućnost moći, Arhipelag, Beograd, 2012

12. Stevan Nedeljković, Strategija uravnotežavanja u međunarodnim odnosima, studija slučaja: francusko i nemačko uravnotežavanje Sjedinjenih Američkih Država posle Hladnog rata, doktorski rad, Univerzitet u Beogradu – Fakultet političkih nauka, Beograd, 2020, str. 203-213, 226-260, 274-284

13. John G. Ikenberry, A World Safe for Democracy: Liberal Internationalism and the Crises of Global Order, Yale University Press, New Haven, 2020, pp. 255-311

14. Ričard Has, Svet u neredu: američka spoljna politika i kriza starog poretka, CIRSD, Beograd, 2017, str. 219-249, 281-301

15. Džon Miršajmer, Velika zabluda: liberalni snovi i međunarodna realnost, CIRSD, Beograd, 2019

16. Hal Brands, Francis J. Gavin, (Eds), Covid - 19 and World Order: The Future of Conflict, Competition and Cooperation, Johns Hopkins University Press, Baltimore, 2020

17. Alexander Cooley and Daniel Nexon, Exit from Hegemony: The Unraveling of the American Global Order, Oxford University Press, Oxford, 2020

18. Richard Baldwin, The World Trade Organization and the Future of Multilateralism, in Jeffry A. Frieden, David A. Lake, J. Lawrence Broz, International Political Economy (6th edition), W.W.Norton & Company. Inc, 2017, pp. 339-356

19. Pascal Lamy, Is Trade Multilateralism being Threatened by Regionalism?, Adelphi Series, 54:450, 2014, pp. 61-78

20. Anne O. Krueger, An Enduring Need: The Importance of Multilateralism in the Twenty-First Century, World Scientific Book Chapters, in: Struggling with Success Challenges Facing the International Economy, 2012, pp. 273-287

21. Jeffry A. Frieden, The Governance of International Finance, in Jeffry A. Frieden, David A. Lake, J. Lawrence Broz, International Political Economy (6th edition), W.W.Norton & Company. Inc, 2017, pp. 518-534

22. Andre Broome, Issues and Actors in the Global Political Economy, Palgrave Macmillan, 2014, pp. 185-201

23. Peter Praet, The future of global financial integration, Global Research Forum on International Macroeconomics and Finance, Federal Reserve Bank of New York, 2016

24. Dani Rodrik, Populism and the Economics of Globalization, Journal of International Business Policy, 2018

25. Gary P. Freeman & Alan K.Kessler, Political Economy and Migration Policy, in Jeffry A. Frieden, David A. Lake, J. Lawrence Broz, International Political Economy (6th edition), W.W.Norton & Company. Inc, 2017, pp. 359- 377

26. Branko Milanovic, Global Economic Inequality in Numbers: In History and Now, in Jeffry A. Frieden, David A. Lake, J. Lawrence Broz, International Political Economy (6th edition), W.W. Norton & Company. Inc, 2017, pp. 416-427

27. Andrew F. Cooper, Jorge Heinr, Ramesh Thakur (eds), The Oxford Handbook of Modern Diplomacy, Oxford University Press, Oxford, 2013. pp. 25-90; 248-384;577-899

28. Ronald A. Walker, Multilatreal Conferences: Purposeful International Negotiation, Palgrave Macmillan, Basingstoke, 2004

29. Elisa Lopez-Lucia and Frank Mattheis (eds), The Unintended Consequences of Interregionalism – Effects on Regional Actors, Societies and Structures, Routledge, London and New York, 2021

30. Karen E. Smith and Katie Verlin Laatikainen (eds), Group Politics in UN Multilateralism, Brill Nijhoff, Lieden, Boston, 2020.; Mark Schafer, Stephen G. Walker (eds), Operational Code Analysis and Foreign Policy Roles, Routledge, New York and London, 2021. pp. 45-92; 149-242;373-385; Archie Brown, The Human Factor – Gorbachev, Reagan and Thatcher and the end of Cold War, Oxford University Press, Oxford, 2020.; Daniel W. Drezner, The Toddler in Chief: What Donald Trump Teaches Us About the Modern

Predavanja, prezentacije, studije slučaja, seminari.