Novinarstvo, digitalni mediji i kultura informisanja

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj predmeta je da studenti doktorskih studija steknu teorijska znanja o promenama koje se dešavaju u savremenom novinarstvu, potom znanja o načinima na koji se mediji transformišu u digitalnom dobu, kao i znanja o razvoju nove kulture informisanja publike i posledicama do kojih ona dovodi. Značaj izučavanja navedenih pitanja leži u činjenici da je savremene medije, novinarstvo i publiku nemoguće istraživati na relevantan način bez razumevanja aktuelnih procesa i promena u medijskoj sferi, a ovaj predmet nudi upravo širi teorijski okvir za razumevanje navedenih pitanja. Stoga studenti u okviru ovog predmeta stiču najnovija teorijska saznanja iz oblasti novinarstva i digitalnih medija, upoznaju se sa najbitnijim teorijskim i stručnim raspravama, ali i relevantnim istraživanjima iz navedenih oblasti. Na taj način stiču neophodni teorijski okvir koji će im poslužiti kao osnova za samostalno istraživanje aktuelnih medijskih tema kojima će se baviti tokom doktorskih studija.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Uspešnim savladavanjem nastavnih jedinica u okviru ovog predmeta studenti razvijaju sposobnost razumevanja, kritičke analize i istraživanja digitalnog medijskog okruženja, kao i načina na koji se novinarstvo i mediji prilagođavaju promenama na medijskom tržištu u XXI. Posebna pažnja posvećena je temama koje su u aktuelnom periodu u fokusu interesovanja teoretičara i istraživača medija, pa samim tim i najvećeg broja studenata. To su nove medijske forme, raslojavanje publike i promene u načinu njihovog informisanja, uticaj novih tehnologija na uređivanje i sadržaj medija, kao i promene koje nastaju unutar savremenih redakcija, od novih znanja koja se očekuju od medijskih profesionalaca, preko novih zanimanja u novinarstvu, pa sve do nove organizacije rada u digitalnim medijima.

Sadržaj teorijske nastave

Sadržaj predmeta obuhvata tri tematske celine. Prva celina posvećena je izučavanju promena u savremenom novinarstvu, druga celina bavi se transformacijom medija u digitalnom dobu, dok se treća celina odnosi na novu kulturu informisanja. Svaka tematska celina obuhvata više aktuelnih tema u savremenim teorijskim i medijskim raspravama koje će studentima omogućiti sveobuhvatno razumevanje materije kojom se bavi ovaj predmet. U pitanju su sledeće teme:
1. Promene u savremenom novinarstvu:
- fragmentacija sadržaja;
- kontekstualizacija u digitalnim medijima;
- nove medijske forme;
- novi načini prezentovanja medijskog sadržaja;
- algoritamski gejtkiping;
- razlike u gejtkiping standardima u tradicionalnim i digitalnim medijima;
-digitalna medijska tehnologija kao oružje, platforma i mehanizam napada i odbrane novinarske profesije;
2. Transformacija medija u digitalnom dobu:
- transformacija tradicionalnih u digitalne redakcije;
- koncepti organizacije radakcija u digitalnom dobu i vrste digitalnih redakcija;
- digitalne medijske kompetencije;
- novi medijski profesionalci;
- monetizacija medijskog sadržaja i novi izvori prihoda u digitalnim medijima;
-društvene, političke i kulturološke posledice digitalne medijske tranzicije;
3. Nova kultura informisanja:
- fragmentacija publike u digitalnom medijskom okruženju;
- nove navike i potrebe publike;
- digitalna kultura informisanja;

1. Avilés, José A. García & Meier, Klaus & Kaltenbrunner, Andy; Carvajal, Miguel; and Kraus, Daniela (2009). Newsroom integration in Austria, Spain and Germany: Models of media convergence. Journalism Practice 3(3), 285-303.

2. Bainbridge, Jason (2008). Convergence. Media and Journalism: New Approaches to Theory and Practice (authors: Jason Bainbridge, Nikola & Goc & Liz Tynan). South Melbourne (Australia): Oxford University Press, 357-375

3. Carlson, Matt & Robinson, Sue & Lewis, Seth C. (2020): Digital Press Criticism: The Symbolic Dimensions of Donald Trump’s Assault on U.S. Journalists as the “Enemy of the People”, Digital Journalism, DOI: 10.1080/21670811.2020.1836981

4. Deuze, Mark (2018). Beyond journalism: Theorizing the transformation of journalism. Journalism, 9(2): 165-181.

5. Flew, Terry (2011). New Media Policies. Maganing Media Work (edited by Mark Deuze). Los Angeles (California): SAGE Publications, 59-72.

6. Heinderyckx, Francois (2015). Gatekeeping Theory Redux. Gatekeeping in Transition (edited by Tim P. Vos & Francois Heinderyckx). New York: Routledge, 253-267.

7. Hill, Steve & Lashmar, Paul (2014). Online Journalism: The Essential Guide. London: SAGE Publications

8. Nedeljković, Marko (2021). Budućnost štampanih medija u Republici Srbiji u digitalnom dobu (medijsko-sociološki aspekt). Sociološki pregled, 55 (2), 562-584.

9. Pavlik, John V. (2008). Media in the Digital Age. New York: Columbia University Press.

10. Posetti, J. et al. (2021). The Chilling: Global trends in online violence against women journalists. UNESCO

11. Spilsbury, Mark (2014). Emerging skills for journalists. Newport (Essex): An independent research report commissioned by the National Council for the Training of Journalists.

12. Waisbord, S. (2020): Trolling Journalists and the Risks of Digital Publicity. Journalism Practice, DOI: 10.1080/17512786.2020.1827450

Nastava se izvodi u formi predavanja, diskusija i studentskih prezentacija.