Evropska unija kao globalni akter

Ciljevi izučavanja predmeta

Sa 446 miliona stanovnika, Evropska unija (EU) je druga po veličini svog učešća u svetskom BDP-u i ima najveće učešće u svetskoj trgovini. Daje više zvanične razvojne pomoći nego i jedan drugi donator. Ekonomskom značaju u međunarodnim odnosima dodaje i politički, razvijajući Zajedničku spoljnu i bezbednosnu politiku, što zaokružuje njenu poziciju globalnog aktera. Cilj kursa je sveobuhvatno proučavanje odnosa sa spoljnim svetom u koje stupa EU – ekonomski odnosi, politički, bezbednosni, pružanje razvojne i humanitarne pomoći, proces proširenja, politika susedstva. Predmet ima za cilj da studente upozna sa odnosima EU sa SAD, Rusijom, Kinom, zemljama južnog Mediterana, Afrike, Bliskog Istoka, Istočne Evrope, Balkana, kao i instrumentima koje koristi u delovanju na međunarodnoj sceni.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Po završetku kursa, studenti stiču znanja koja im omogućavaju jasno prepoznavanje ko je, u okviru EU, odgovoran za određene aspekte odnosa sa spoljnim svetom, kao i koji modaliteti odnosa postoje, koje je uslove potrebno ispuniti za njihovo uspostavljanje, koje instrumente EU koristi u odnosima sa različitim delovima sveta i kakvu politiku vodi. Na osnovu toga, moguće je i kvalifikovanije učešće u radu državnih organa i/ili međunarodnih organizacija, odnosno bolji i stručniji analitički rad.

Sadržaj teorijske nastave

Institucije i instrumenti politika koje EU definišu kao globalnog aktera: spoljno-trgovinske politike, delovanja EU kao regulatornog aktera, zajedničke spoljne i bezbednosne politike, politike proširenja, razvojne pomoći i saradnje i različitih oblika pridruženih odnosa. Finansijski instrumenti i ugovorni odnosi. Politički, ekonomski, bezbednosni odnosi Evropske unije sa: zemljama Afrike, Kariba i Pacifika, zemljama Mediterana, Rusijom, SAD, odnosi sa NATO, Evropska politika susedstva, EU i Balkan. Upravljanje krizama, civilne misije i vojne operacije EU. EU: kakav akter u savremenim međunarodnim odnosima?

Sadržaj praktične nastave

/

1. Burckhardt C. (2013) The European Union as an Actor in International Trade Relations. In: Boening A., Kremer JF., van Loon A. (eds) Global Power Europe - Vol. 2. Global Power Shift (Comparative Analysis and Perspectives). Springer, Berlin, Heidelberg, pp. 271-289

2. Alasdair R. Young (2011): The Rise (and Fall?) of the EU’s Performance in the Multilateral Trading System, Journal of European Integration, 33:6, pp. 715-729

3. Orbie J. (2012) The EU’s Role in Development: A Full-Fledged Development Actor or Eclipsed by Superpower Temptations?. In: Gänzle S., Grimm S., Makhan D. (eds) The European Union and Global Development. Palgrave Macmillan, London., pp. 17-36

4. Alasdair R. Young (2015) The European Union as a global regulator? Context and comparison, Journal of European Public Policy, 22:9, pp. 1233-125

5. Ian Manners, “Normative power Europe: a contradiction in terms?”, Journal of Common Market Studies 40: 2, 2002, pp. 235–58

6. Thomas Diez, „Normative power as hegemony“, Cooperation and Conflict, 2013, 48(2) 194–210

7. Asle Toje, „The European Union as a Small Power”, JCMS 2011 Volume 49. Number 1. pp. 43–60

8. Andrew Moravcsik, “Europe: The quiet superpower”, French Politics (2009) 7, 403–422

9. Adrian Hyde-Price, “A ‘tragic actor’? A realist perspective on ‘ethical power Europe’”, International Affairs 84: 1 (2008) 29–44

10. Juncos, A. E. (2017), “Resilience as the new EU foreign policy paradigm: a pragmatist turn?”, European Security, 26(1), 1-18

11. Mark Rhinard, Gunnar Sjöstedt, The EU as a Global Actor: A new conceptualisation four decades after ‘actorness’, The Swedish Institute of International Affairs, 2019

12. Maja Kovačević, „European Union’s Common Security and Defence Policy Operations in the Mediterranean: Missions Impossible“, Serbian Political Thought, No. 2/2018 Year X Vol. 18, pp. 89-103

Predavanja, seminari, prezentacije, studijski istraživački rad