Feministička metodologija i epistemologija

Ciljevi izučavanja predmeta

Kurs postavlja teorijski okvir za upoznavanje sa osnovama metodoloških i epistemoloških postavki u feminističkim teorijama i studijama roda, i razmatra osnovne strategije i pristupe kvalitativnih i kvantitativnih metoda istraživanja. Na kursu se razmatraju osnovne kategorije i pojmovi u procesu sa/znanja u okvirima feminističkih epistemologija, pojam i značaj iskustva u savremenim teorijama roda, problemi marginalizacije i epistemičke privilegije, kao i savremene politike istraživanja i etički problemi koji iz njih proističu u istorijskom, globalnom i lokalnom kontekstu. Ciljevi kursa su upoznavanje studenata/studentkinja sa osnovnim metodološkim i epistemološkim postavkama i problemima istraživanja u feminističkim teorijama i studijama roda, osnovnim kategorijama sa/znanja u feminističkim epistemologijama i osnovnim tehnikama/instrumentima kvalitativnih i kvantitativnih istraživanja u studijama roda, kao i njihova primena u praksi.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Studenti/studentkinje stiču osnovna teorijska znanja iz feminističkih pristupa u metodologiji i epistemologiji, kako da primenjuju osnovne metode i instrumente kvalitativnih i kvantitativnih istraživanja u okviru studija roda, i da razvijaju sposobnost da koriste i kritički analiziraju stručnu literaturu, prikupljaju, sistematizuju, adekvatno tumače i predstavnjaju podatke i rezultate sopstvenih istraživanja.

Sadržaj teorijske nastave

Da li postoji feministička nauka i feministička metodologija?; Osnove, strategije i metode kvalitativnih i kvantitativnih istraživanja u Studijama roda; Značaj iskustva u Studijama roda; Naracije i oralna istorija; Studije slučaja i akciona istraživanja u Studijama roda; Feministička kritička analiza teksta; Feministička etnografija; Politike istraživanja i etički problemi u Studijama roda; Uvod u feminističku epistemologiju: osnovni pojmovi i pravci u feminističkim epistemologijama; Feminističke standpoint teorije; Problemi margine i epistemičke privilegije; Situirana znanja i feministička objektivnost i nauka; Postkolonijalni feminizam: kritički pristupi feminističkoj proizvodnji znanja; Postmoderni feminizam: pitanja granica feminističkih epistemologija.

Sadržaj praktične nastave

Analiza tekstova, samostalni istraživački rad, prezentacije istraživanja

1. Milojević, Ivana, „Feministička epistemologija i metodologija” (U Uvod u rodne teorije, ur. Ivana Milojević i Slobodanka Markov, Novi Sad: Mediterran Pablišing, 2011, str. 39–51)

2. Acker, Joan, Kate Barry, and Joana Esseveld, „Objectivity and Truth – Problems in Doing Feminist Research” (Women's Studies International Forum 1983, 6(4): 423–435)

3. Reinharz, Shulamit, Feminist Methods in Social Research (New York, Oxford: Oxford University Press, 1992, pp. 46–109, 126–145, 164–197)

4. Harding, Sandra, „Introduction: Is there a Feminist Method?” (In Feminism and Methodology: Social Science Issues, edited by Sandra Harding, Bloomington and Indianapolis: Indiana University Press, 1988, pp. 1–14)

5. Ramazanoglu, Caroline, and Janet Holland, Feminist Methodology: Challenges and Choices (London: Sage Publications, 2002, pp. 1–59)

6. Skeggs, Beverly, „Feminist Ethnography” (In Handbook of Ethnography, eds. Paul Anthony Atkinson et al., London: SAGE Publications, 2007, pp. 426–442)

7. Lloyd, Genevieve, „The 'Maleness' of Reason” (In Epistemology: The Big Questions, edited by Linda Martin Alcoff, Oxford: Blackwell Publishers, 1998, pp. 387– 391)

8. Lončarević, Katarina, „Feministička epistemologija: nastanak, razvoj i ključni problemi” (Godišnjak FPN 2012, 6/7: 41–59)

9. Hartsock, Nancy C., „The Feminist Standpoint: Developing the Ground for a Specifically Feminist Historical Materialism” (In Discovering Reality, edited by Sandra Harding and Merrill Hintikka, New York, Boston, Dordrecht, London, Moscow: Kluwer Academic Publishers, 1983, pp. 283–310)

10. Collins, Patricia Hill, „Black Feminist Epistemology” (In Black Feminist Thought (second edition), New York and London: Routledge, 2000, pp. 251–271)

11. hooks, bell, „Choosing the Margine as a Space of Radical Openness” (In Gender, Space, Architecture, edited by Jane Rendell, Barbara Penner, Ianin Borden, 203–209. London and New York: Routledge, 2000, pp. 203–209)

12. Lord, Odri, „Gospodarev alat nikad neće srušiti gospodarevu kuću” (U Sestra autsajderka, Beograd: Feministička 94, 2002, str. 138–143)

13. Haraway, Donna, „Situated Knowledges: The Science Question in Feminism and the Privilege of the Partial Perspective” (Feminist Studies 1988, 14(3): 575–599)

14. Bar On, Bat-Ami, „Marginality and Epistemic Privilege” (In Feminist Epistemologies, edited by Linda Alcoff and Elizabeth Potter, New York and London: Routledge, 1993, pp. 83–100)

15. Narayan, Uma, „The Project of Feminist Epistemology: Perspectives from a Nonwestern Feminis” (In Gender/Body/Knowledge: Feminist Reconstructions of Being and Knowing, edited by Alison M. Jaggar and Susan R. Bordo, New Brunswick and London: Rutgers University Press, 1989, pp. 256–269

16. Lugones, Maria, and Elizabeth Spelman, „Have We Got a Theory for You! Feminist Theory, Cultural Imperialism, and the Demand for ‘The Woman's Voice’?” (Women's Studies International Forum 1983, 6: 573–581)

17. Fleks, Džejn, „Kraj nevinosti” (U Feministkinje teoretizuju političko, ur. Džudit Batler i Džoan Skot, Beograd: Centar za ženske studije, 2006, str. 467–485)

18. (dopunska) Harding, Sandra, The Science Question in Feminism (New York: Cornell University Press, 1986)

19. (dopunska) Harding, Sandra, Whose Science? Whose Knowledge? Thinking from Women's Lives, New York: Cornell University Press, 1991

20. (dopunska) Lykke, Nina, Feminist Studies: A Guide to Intersectional Theory, Methodology and Writing (New York: Routledge, 2010)

21. (dopunska) Alcoff, Linda, and Elizabeth Potter, eds., Feminist Epistemologies (London and New York: Routledge, 1993)

22. (dopunska) Medina, os , The Epistemology of Resistance: Gender and Racial Oppression, Epistemic Injustice, and Resistant Imaginations (New York: Oxford University Press, 2013)

23. (dopunska) Nicholson, Linda, ed., Feminism/Postmodernism (New York and London: Routledge, 1990)

24. (dopunska) Tanesini, Alessandra, An Introduction to Feminist Epistemologies (Oxford: Blackwell, 1999)

predavanja, vežbe, seminari, samostalni istraživački rad, prezentacije, analiza teksta