Istorija feminističkih političkih ideja

Ciljevi izučavanja predmeta

Oslanjajući se na uvodna objašnjenja osnovnih pojmova, na predmetu se stiču saznanja o nastanku prvih feminističkih ideja, paralelno u odnosu na istoriju političkih ideja glavnoga toka, i o definisanju teorijskih/političkih pravaca. Istoriju feminističkih političkih ideja pratiće i nastanak društvenog pokreta, i to prvog talasa feminizma. Obeležavaće se osnovni argumenti, teorijski i politički sporovi, predstavnici i predstavnice pojedinih opredeljenja u feminizmu; prednost u izboru obimne građe imaće ona opredeljenja koja su i danas aktuelna i u nekim oblicima prisutna. Studentkinje i studenti će biti osposobljeni da čitaju i analiziraju izvorne tekstove i sekundarnu akademsku literaturu u kojoj se tematizuju pitanja iz istorije feminističkih političkih ideja.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Ovladavanje osnovnim terminološkim aparatom i poznavanje nastaka i istorijskog razvoja feminizma kao istorije ideja i društvenog pokreta, i to kako teorijama tako i ključnim momentima društvenog pokreta. Studentkinje i studenti će steći najvažnija znanja iz istorije feminističkih političkih ideja koje su neophodne za razumevanje savremenih feminističkih teorija i teorija roda.

Sadržaj teorijske nastave

Istorija feminizma kao istorija političkih ideja. Feminizam kao društveni pokret i kao teorija: osnovni pravci. Pitanje polne razlike u istoriji političke misli. Protofeminizam u antici?. Protofeminističke ideje o ženskim pravima (pitanja obrazovanja, pravo glasa, bračna prava i prava dece). Moderno doba i pojava feminizma. Feminizam prvog talasa: sifražetski pokret. Patrijarhat i pitanje matrijarhata. Pitanja države u feminizmu prvog talasa. Revolucija, ravnopravnost i seksualnost. Žene kao „drugi pol”: uslovi nastanka drugog talasa feminizma.

Sadržaj praktične nastave

(seminari, samostalni istraživački rad): Analiza izvornih tekstova iz istorije feminističkih političkih ideja.

1. Platon, Dražava (Beograd: Bigz, 2002, str. 136–173)

2. Hobs, Tomas, Levijatan (Valjevo: Gradina, 1991, str. 203–212)

3. Pejtmen, Kerol, Polni ugovor (Beograd: Feministička 94, 2001, str. 11–46)

4. Ruso, Žan-Žak, Emil: Sofija ili žena (Valjevo: Estetika, 1990, str. 419–421, 426–436, 459–461, 468–475, 484– 490)

5. Vulstonkraft, Meri, Odbrana prava žene (Beograd: Filip Višnjić, 1994, str. 37–44, 81–108, 109– 124)

6. Mil, Džon Stjuart, „Potčinjenost žena” (U Rasprave o jednakosti polova, Beograd: Filip Višnjić, 1995, str. 37–60)

7. Seneca Falls Convention, „Declaration of Rights and Sentiments, 1848” (In Seneca Falls and the Origins of the Women’s Rights Movement by Sally G. McMillen, Oxford: Oxford University Press, 2008, pp. 237–241)

8. Truth, Soujourner, „Ain't I a Woman” (In Forward into Light: The Struggle for Women's Suffrage, edited by Madeleine Meyers, Carlisle, MA: Discovery Enterprises, Ltd., pp. 25–26)

9. Stanton, Elizabeth Cady, „Solitude of Self, 1892” (In Seneca Falls and the Origins of the Women’s Rights Movement by Sally G. McMillen, Oxford: Oxford University Press, 2008, pp. 242–250)

10. Pankhurst, Emmeline, „Why We Are Militant” (In Sources of the Western Tradition, edited by Marvin Perry et. al.,Volume II (Boston: Houghton Mifflin Company, 1995, pp. 201–204)

11. Engles, Fridrih, Porijeklo porodice, privatne svojine i države, 1884 (Zagreb: Naprijed, 1973, str. 50–51, 54–59, 62–68, 70–83)

12. Goldman, Ema, Anarhizam i feminizam (Beograd: Autonomni ženski centar, 2001, str. 8–29)

13. Kolontaj, Aleksandra, Izabrani spisi Aleksandre Kolontaj (Alison & Busby, 1977, 1–12)

14. Bovoar, Simon de, Drugi pol (Beograd: Bigz, 1982, str. 9–26)

15. Atanasijević, Ksenija, „O emancipaciji žena kod Platona“ (U Etika feminizma, Beograd: Helsinški odbor za ljudska prava, 2008, str. 82–85)

16. Annas, Julia, „Plato’s Republic and Feminism“ (Philosophy, 1976, 51 (197): 307–321)

17. Okin, Susan Moller, „Philosopher Queens and Private Wives: Plato on Women and the Family“ (Philosophy and Public Affairs, 1977, 6: 345–369)

18. Pejtmen, Kerol, „ ‘Bog je čoveku dao pomagača’: Hobs, patrijarhat i bračno pravo“ (Ženske studije, 1995, 1: 91–111)

19. Scott, Joan, „French Feminists and the Rights of 'Man': Olympe de Gouges's Declarations” (History Workshop Journal, 1989, 28 (1): 1–21)

20. Scott, Joan W., „The Uses of Imagination: Olympe de Gouges in the French Revolution” (In Only Paradoxes to Offer: French Feminists and the Rights of Man (Cambridge, London: Harvard University Press, 1996, pp. 19–56)

21. Breadshaw, Leah, „Rousseau on Civic Virtue, Male Autonomy, and the Construction of the Divided Female” (In Feminist Interpretations of Jean-Jacques Rousseau, edited by Lynda Lange, University Park, Pennsylvania: University of Pennsylvania Press, 2002, pp. 65–88)

22. Richardson, Alan, „Mary Wollstonecraft on Education” (In The Cambridge Companion to Mary Wollstonecraft, edited by Claudia L. Johnson, Cambridge: Cambridge University Press, 2002, pp. 24–43)

23. Okin, Susan Moller, „John Stuart Mill. Liberal Feminist” (In Women in Western Political Thought, Princeton: Princeton University Press, 1992, pp. 197–230)

24. Lerner, Gerda, „The Meaning of Seneca Falls 1848–1998” (Dissent, 1998, Fall: 35–41)

25. Humphries, Jane, „The Origin of the Family: Born out of Scarcity not Wealth” (In Engels Revisited: Feminist Essays, eds. Janet Sayers, Mary Evans and Nanneke Redclift, Oxon: Routledge, 2009, pp. 11–36)

26. Marso, Lori Jo, „A Feminist Search for Love: Emma Goldman on the Politics of Marriage, Love, Sexuality and the Feminine.” (Feminist Theory, 2003, 4 (3): 305– 320)

27. Lokaneeta, Jinee, „Alexandra Kollontai and Marxist Feminism” (Economic and Political Weekly, 2001, 36 (17): 1405–1412

28. Butler, Judith, „Sex and Gender in Simone de Beauvoir's Second Sex” (Yale French Studies, 1986, 72: 35–49)

predavanja, seminari, analiza izvornih tekstova