Izgradnja institucija i upravljanje krizama

Ciljevi izučavanja predmeta

Osnovni cilj je upoznavanje sa procesom i strategijom razvoja političkih institucija u kontekstu permanentnih kriza. Razmera, učestalost i intenzitet kriza sa kojima se suočava savremeni svet poslednjih decenija doveli su do kritične potrebe za pažljivom procenom znanja o upravljanju krizama i rizicima. Ovaj predmet istražuje iznenadne i sporo nastupajuće krize izazvane destrukcijom institucija, unutrašnjim i spoljnim problemima, kao i metode za određivanje rizika koje će se koristiti kao osnova za planove upravljanja krizama. Jedan od ciljeva ovog predmeta jeste da se prepoznaju i definišu faktori i elementi krize koji utiču na efikasnost institucija političkog, administrativnog i pravosudnog sistema. U okviru ovog predmeta fokus analize usmeren je i na prevazilaženju prepreka i slabosti implementacije institucionalnih i sistemskih reformi, a u cilju izbegavanja kriznih i konfliktnih situacija, posebno u tzv. postkonfliktnim društvima i hibridnim režima.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Sticanje novih znanja o procesu i poteškoćama izgradnje institucija, kapacitetima i načinima usmeravanja, kontrolisanja i upravljanja krizama. Stečeno znanje na ovom predmetu pruža studentima profesionalne i primenjive veštine za prepoznavanje, sprečavanje i rešavanje različitih društvenih kriza kroz i preko institucionalnih mehanizama. Stečeno znanje i veštine kvalifikuje studente da učestvuju u projektima raznih vladinih i nevladinih organizacije koje se bave upravo istraživanjem navedenih pitanja u cilju efikasnog i operativnog kriznog upravljanja (menadžmentom) odgovarajućim ustanovama i organizacijama. Rezultati koji se očekuju mogu poslužiti kao temelj formulisanja novih javnih politika, izgradnje funkcionalnih institucija i eliminacije sistemskih nedostataka koji onemogućavaju političku stabilnost društva.

Sadržaj teorijske nastave

U okviru ovog predmeta istražuju se institucionalni, socio-kulturni i politički aspekti odgovora na krizu i upravljanja krizom. Različite međunarodne i evropske strategije i analize-koncepti spominju „reforme“ kao jedan od prioriteta institucionalnog i demokratskog razvoja postkonfliktnih društava i država. Naličje neodgovarajuće i nedovoljno razvijenih institucija jeste pojava sistemskih deformacija kao što su neefikasnost, arbitrarnost, korupcija, birokratizacija itd. To stanje vodi permanentnim institucionalnim krizama političkog poretka. Teme koje će se proučavati na ovom predmetu su: „Institucionalna epistemologija“ i distribucija informacije u upravljanju kriznim situacijama; Opšta teorija i pitanja modela izgradnja institucija (IBM) i modela kriznog menadžmenta (KMM); Izgradnja institucionalnih kapaciteta usmereni na jačanje organizacija civilnog društva, medija i obrazovnih institucija kroz dijalog i kompromis, a u cilju izbegavanja kriznih situacija; Pretkrizna, krizna i postkrizna faza kao deo procesa upravljanja krizama; Izgradnja institucija zaduženih za suzbijanje kriminala i korupcije; Izgradnja administrativnih kapaciteta kao pretpostavka efikasnog i stabilnog institucionalnog poretka; Liderstvo i upravljanje krizama; Rekonstrukcija ustavno-pravnog poretka i politički dijalog u cilju preveniranja potencijalnih kriznih situacija; Jačanje demokratskog potencijala i upravljačkog kapaciteta političkih elita

Sadržaj praktične nastave

Studijski istraživački rad, seminari, eseji, radionice.

1. Piters B. Gaj, Institucionalna teorija u političkoj znanosti: Novi institucionalizam, Fakultet političkih znanosti, Zagreb, 2007.

2. Petar Bojanić, Ivan Mladenović (priredili), Institucije i institucionalizam, Službeni glasnik, Beograd, 2010.

3. Arjen Boin, The New World of Crises and Crisis Management: Implications for Policymaking and Research, Review of Policy Research, 2009, 26(4): 367-377.

4. Tom Christensen, Per Lægreid, Lise H. Rykkja, Organizing for Crisis Management: Building Governance Capacity and Legitimacy, Public Administration Review, April 2016, 2 (1)

5. Bert Spector, Constructing Crisis - Leaders, Crises and Claims of Urgency, Cambridge University Press, 2019.

6. Richard K. James & Burl E. Gilliland, Crisis Intervention Strategies, Cengage Learning, Boston, 2016.

Predavanja, studentske prezentacije, simulacije rada političkih institucija u pojedinim državama. Studenti se aktivno uključuju u nastavni proces kroz razgovor i debatu. Ocena ispita se formira na osnovu uspeha u izradi i odbrani seminarskog rada i uspeha na usmenom i pismenom delu ispita.