Kultura socijalizma i postsocijalizma

Ciljevi izučavanja predmeta

Na ovom kursu pratićemo promene u svakodnevnoj kulturi na prostoru bivše Jugoslavije nastale sa političkim i društvenim promena u Evropi posle pada Berlinskog zida. Osnovni cilj kursa je da savremene kulturne prakse na tlu bivše Jugoslavije smesti u širi kontekst postsocijalističke transformacije u Evropi i istakne sličnosti i razlike između transformacije kulture u bivšoj Jugoslaviji i ostatku Evrope. Pri tome kultura se posmatra u širokom antropološkom smislu načina života i obuhvata različite prakse od svakodnevne potrošnje do konzumacije umetnosti.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Po uspešnom završetku kursa studenti bi trebalo da budu osposobljeni da kritički ocenjuju i razumeju odnos između kulturnih praksi socijalizma i postsocijalizma i razumeju načine na koji su se velike društvene i političke promene odražavale i konstituisale u svakodnevnim kulturnim praksama njihovih protagonista. Posebno je važno da po uspešnom završetku predmeta studenti budu osposobljeni da u analizi savremenih kulturnih fenomena koji se na predmetu obrađuju upotrebe teorijske koncepte koje uče na obaveznim predmetima (Studije kulture i Kulturna antropologiju).

Sadržaj teorijske nastave

Šta je bio realno postojeći socijalizam i šta dolazi posle njega; Specifičnosti postsocijalističke transformacije u bivšoj Jugoslaviji; Novi obrasci identifikacije i pripadanja (zajednica i nacija, rod i kultura); Specifičnosti identifikacije i pripadanja u bivšoj Jugoslaviji (ruralna i urbana kultura) ; Kultura otpora; Popularna kultura u socijalizmu i posle njega; Umetnost u socijalizmu i posle njega; Svakodnevni život i estetika; Novi obrasci i značenja potrošnje; Slobodno vreme i turizam; Ideologija tranzicije i svakodnevna kultura; Kultura sećanja i jugonostalgija

Sadržaj praktične nastave

Studentske prezentacije na kojima studenti izlažu svoje istraživanje jednog kulturnog fenomena iz socijalizma ili postsocijalizma. Praktična nastava takođe uključuje posetu muzejima koji baštine kulturu socijalizma ili se prema njoj odnose na drugi način (Muzej Jugoslavije i Muzej savremene umetnosti).

1. Bejker, K. 2011. Zvuci granice: popularna muzika, rat i nacionalizam u Hrvatskoj posle 1991. Beograd: XX vek

2. Erdei, I. 2020. Moderni život u udarnom terminu: televizija, humor i politika u socijalističkoj Jugoslaviji. Beograd: Evoluta

3. Grižinić-Mauhler, M. 2005. Avangarda i politika: istočnoevropska paradigma i rat na Balkanu. Beograd: Beogradski krug

4. Jelača, D. et al, Eds. 2012. The Cultural Life of Capitalism in Yugoslavia: (Post)Socialism and its Other. Cham, Switzerland: Palgrave Macmillan

5. Simić, M. 2014. Kosmopolitska čežnja: etnografija srpskog postsocijalizma. Beograd: Centar za studije kulture FPN i Čigoja štampa;

6. Petrović, T. 2012. Yuropa: jugoslovensko nasleđe i politike budućnosti u postjugoslovenskim društvima. Beograd: Fabrika knjiga

7. Thompson, E. P. i dr. Ur. 2020. Pruga: avantura izgradnje. Duh pruge: zbornik radova o knjizi E. P. Thompsona. Beograd: Fabrika knjiga

Predavanja i stručno vođenje u muzejima koji obrađuju teme vezane za kulturu socijalizma.