Novinarske dokumentarne forme

Ciljevi izučavanja predmeta

Tokom nastave na predmetu studenti uče specifične novinarske žanrove koji spadaju u dokumentaristiku. Ti žanrovi su sve prisutnije u različitim vrstama štampanih i onlajn medija, a u sebi sublimiraju elemente faktografije, istraživačkog novinarstva, a kroz dokumentarnu građu i elemente publicistike, naučne i stručne literature, gradeći neretko i hibridne žanrovske forme. Oblici novinarskog izražavanja koji se uče na ovom predmetu nisu obuhvaćeni prethodnim stručnim kursevima, niti se izučavaju na nekim drugim fakultetima društvenog profila. Stoga studenti nakon uspešno završenog kursa stiču neophodna profesionalna znanja za praktično obavljanje novinarsko publicističkih zadataka, tj. za prepoznavanje i pisanje dokumentarnih formi za kojima postoje permanentne potrebe u gotovo svim štampanim i onlajn medijima. Studenti takođe stiču mogućnost da značajno prošire i unaprede znanja stečena na osnovnim studijama iz stručnih novinarskih predmeta, kao i da budu upoznati sa najnovijim istraživanjima i trendovima u domaćim i stranim medijima kada je reč o novinarskim dokumentarnim formama. Studenti se takođe upoznaju sa najvažnijim radio i televizijskim dokumentarnim formama, kao što su društveni portret i dokumentarna reportaža, ali i dokumentarni TV film. Akcentuje se novinarski angažman koji podrazumeva jak autorski pečat i primenu istraživačko-analitičkog postupna, autentičnih novinarskih zabeleški, odnosno tonskog materijala, koji svedoči o događaju, pojavi, ljudima

Ishodi učenja (stečena znanja)

Uspešnim polaganjem predmeta studenti su osposobljeni za razumevanje značaja novinarskih
dokumentarnih formi u savremenom novinarstvu, kao i njihove uloge u uređivačkoj koncepciji
štampanih, onlajn i elektonskih medija. Studenti su takođe osposobljeni za prepoznavanje svih žanrova koje obuhvata ovaj predmet, potom za stručnu analizu njihovih specifičnih karakteristika, kao i za praktičnu primenu usvojenih znanja kroz kreaciju konkretnih dokumentarnih formi. Na taj način
predmet obezbeđuje i teorijska i praktična znanja iz oblasti novinarske dokumentaristike, što je ujedno i najbitnije ishodište ovog kursa.

Sadržaj teorijske nastave

Teorijski deo nastave obuhvata sledeće teme: Uvod u dokumentaristiku i definisanje ključnih pojmova;
Dokumentarne novinarske forme u štampanim i elektronskim medijima (sličnosti i razlike);
Dokumentarne novinarske forme u dnevnoj i periodičnoj štampi – karakteristike, specifičnosti,
podela; Uloga istraživanja i interpretacije u dokumentaristici; Uticaj dokumentaristike na kreiranje
javnog mnjenja, mogućnosti manipulacije i novinarska etika; Karakteristike dokumantrnih žanrova;
Komentatorski pregled; Društveni portret; Romansirana biografija; Dokumentarna reportaža; Feljton; Istorijski esej; Stručno publicistički ogled; Naučno popularna studija; Hibridne forme u
dokumentaristici; Društveni portret i dokumentarna reportaža na radiju; Dokumentarna TV reportaža; Dokumentarni TV film

Sadržaj praktične nastave

Tokom praktične nastave studentima su na raspolaganju različite forme usvajanja praktičnih i
operativnih znanja, kao što su sprovođe analize novinarskih dokumentarnih žanrova u formi studije
slučaja, istraživanja specifičnih aspekata dokumentaristike ili dokumentarnih žanrova u praski, kao
i pisanje pojedinačnih dokumenrarnih žanrova koji su obuhvaćeni nastavnim planom.

1. (osnovna) Veselin Kljajić, Novinarske dokumentarne forme u štampi, Čigoja štampa, Beograd, 2016

2. (osnovna) Veselin Kljajić, Uloga i značaj novinarskih dokumentarnih formi u štampi, Kultura br 132, ZAPROKUL, Beograd, 2011;

3. (osnovna) Veselin Kljajić, Narativnost kao globalni trend novinarskih dokumentarnih formi, Kultura br138, ZAPROKUL, Beograd, 2013

4. (osnovna) Veselin Kljajić, Nova dokumentarna reportaža u štampi, Verodostojnost medija dometi medijske tranzicije, Čigoja, Beograd, 2011

5. (osnovna) Rus Mol, Novinarstvo, Klio, Beograd, 2005. (str. 23-46, 87-94. 218-224)

6. (osnovna) Dejvid Mek Kvin, Televizija, Klio, Beograd, 2000

7. (osnovna) Miodrag Ilić, Rađanje televizijske profesije, Klio, Beograd, 2009

8. (osnovna) Mihael Kunczik, Astrid Zipfel, Uvod u publicističku znanost i komunikologiju, Fridrih Ebert Štiftung, 1998. (str. 121-160)

9. (osnovna) Filip Breton, Izmanipulisana reč, Klio, Beograd 2000. (131-150)

10. (dopunska) Danijel Korni, Etika informisanja, Klio, 1999

11. (dopunska) Frensis Bal, Moć medija, Klio, Beograd, 1996

12. (dopunska) Đovani Gocini, Istorija novinarstva, Klio, Beograd, 2001

Izvođenje nastave sastoji se od teorijskog i praktičnog dela. Teorijski deo obuhvata upoznavanje sa
dokumentaristikom i učenje novinarskih dokumentarnih formi koje su predviđene nastavnim planom, dok praktičan deo izvođenja nastave obuhvata časove vežbi, interaktivne diskusije, gostovanja medijskih stručnjaka i autora dokumentarnih formi, pojedinačni rad sa studentima tokom izrade njihovih seminarskih radova