Normativni modeli demokratije

Ciljevi izučavanja predmeta

U okviru predmeta se proučavaju normativni pristupi i teorije demokratije. Opšti cilj predmeta je da pomogne studentima da se orijentišu, da procenjuju i vrednuju različite teorije demokratije, pristupe i analitičke tradicije u analizi demokratije. Ohrabruje se refleksivno učenje i razmišljanje o teorijskim problemima. Heuristički, predmet ima za cilj da obezbedi: akademski uvid u plodnu raznovrsnost normativnih modela demokratije.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Na kraju se očekuje da studenti:
- (po)znaju i razumeju različite noramtivne modele i njihova opravdanja;
- upoznaju se sa ključnim teorijskim raspravama i njihovim moralnim utemeljenjima i (prepo)znaju teorijsku i moralnu osnovu različitih tipova demokratije;
- (prepo)znaju osnovne normativne elemente u praktičnom funkcionisanju savremenih demokratija
- razviju sposobnost da analiziraju, kritički promišljaju i vrednuju različite normativne modele demokratije i cene vrednost kritičkog razmišljanja;
- poznaju i mogu da koriste pravila i procedure naučnog istraživanja.

Sadržaj teorijske nastave

Problemi demokratije i osnovni pojmovi; Liberalna demokratija; Demokratski elitizam; Pluralitička demokratija; Ekonomska teorija demokratije; Republikanska demokratija; Participativna demokratija; Demokratija na radnom mestu; Deliberativna demokratija; Deliberativna demokratija: mini- javnosti i sistemski pristup; Agonistička demokratija; Lotokratija.

Sadržaj praktične nastave

/

1. Nenad Dimitrijević, Ustavna demokratija shvaćena kontekstualno, (Beograd: Fabrika knjiga, 2007), str. 72-105

2. Frenk Kaningam, Teorije demokratije, (Beograd: Filip Višnjić, 2003), str. 55-94

3. Jozef Šumpeter, Kapitalizam, socijalizam i demokratija, (Beograd: Kultura, 1960), str. 335-401

4. Adam Przevorski, “Minimalist Conception of Democracy: A Defence”, in: I. Shapiro and C. Hacker-Gordon (eds.), Democracy's Value (Cambridge: Cambridge University Press, 1999), pp 23-55

5. Robert Dal, O demokraciji, (Zagreb: Politička kultura, 2000), str. 39-73

6. Robert Dal, Demokracija i njeni kritičari (Zagreb: Politička kultura, 1999), str. 207-224

7. Anthony Downs, An Economic Theory of Democracy (New York: Harper and Row, 1957), pp. 3-74

8. Ivan Mladenović, Racionalni izbor i demokratija (Beograd: Institut za filozofiju i društvenu teoriju, 2012), str. 89-139

9. Philip Pettit, On the People's Terms: Republican theory and model of democracy, (Cambridge: Cambridge University Press, 2012), pp. 1-26 (chapter: Introduction: the republic, old and new)

10. Maurizio Viroli, Republicanism (New York: Hill and Wang, 2002), pp. 3-21; Carole Pateman, Participation and democratic theory (Cambridge: Cambridge University Press, 1970), pp. 22-44 (chapter: Rousseau, John Stuart Mill and G. D. H. Cole: a participatory theory of democracy)

11. Carole Pateman, “APSA Presidential Address: Participatory Democracy Revisited” Perspectives on Politics, 10, 1 (2012), pp. 7-19

12. Benhabib, Seyla. “Deliberative Rationality and the Models of Democratic Legitimacy.” Constellations, 1, 1 (1994): 26-52

13. Habermas, Jürgen. “Appendix 1. Popular Sovereignty as Procedure.” In: Between Facts and Norms: Contributions to a Discourse Theory of Law and Democracy, Jürgen Habermas, trans. William Rehg, pp. 463–90. (Cambridge, MA: MIT Press, 1996)

14. Graham Smith, Democratic Innovations: Designing institutions for citizen participation, (Cambridge: Cambridge University Press, 2009), pp. 8-29 (chapter 1: Studying democratic innovations: an analytical framework) or pp. 72-110 (chapter 3: Mini-publics: assemblies by random selection)

15. Jane Mansbridge, James Bohman, Simone Chambers, Thomas Christiano, Archon Fung, John Parkinson, Dennis F. Thompson and Mark E. Warren, “A systemic approach to deliberative democracy” in Deliberative Systems: Deliberative Democracy at the Large Scale, eds. Jon Parkinson and Jane Mansbridge, (Cambridge: Cambridge University Press, 2012), pp. 1-26

16. Chantal Mouffe, The Democratic Paradox. (London: Verso, 2000), pp. 80-107

17. Mark Wenman, Agonistic Democracy: Constituent Power in the Era of Globalisation. (Cambridge: Cambridge University Press, 2013), pp. 28-57 (chapter 1: Agonism: pluralism, tragedy, and the value of conflict) or pp. 59-97 (chapter 2: Democracy: the constituent power as augmentation and/or revolution)

18. Biljana Đorđević „Agonistički pristup raspravama o krizi demokratije u Evropi“ Humanističke studije 4 (2018): 9-29

19. David Van Rejburk, Protiv izbora, (Beograd: Futura, 2011); Peter Stone, “The logic of random selection”. Political Theory, 37 (2009) 375–397

20. John Gastil and Erik Olin Wright, Legislature by Lot: Transformative Designs for Deliberative Governance (London: Verso, 2019)

Predavanja, vežbe, seminarski radovi (eseji), refleksije o pročitanim tekstovima, konsultacije, power-point prezentacije.