Religija i demokratija

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj ovog predmeta jeste odgovor na pitanje da li su svi, ili samo neki, verski sistemi politički kompatibilni sa demokratijom. U skladu sa tim, cilj kursa jeste upoznavanje polaznika sa sveobuhvatnim i temeljnim pregledom savremenih teorijskih rasprava o odnosu religije i demokratije, kao i problemima kao što su odnos sekularizma i demokratije, da li se, i ako da na koji način, verski akteri angažuju u procesima demokratizacije, ali i kada i na koji način religija predstavlja osnovu ali i izazov za demokratiju. Sve teme će biti analizirane iz komparativnog ugla, ilustrovane savremenim primerima i teorijski zasnovane na savremenoj i relevantnoj literaturi.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Od polaznika kursa se očekuje da se upoznaju sa ključnim problemima i teorijskim pravcima u oblasti religije i demokratije, kao i da budu osposobljeni da primene saznanja na savremene izazove koje religija postavlja demokratiji i analiziraju problem u skladu sa teorijskim saznanjima koja su stekli.

Sadržaj teorijske nastave

Uvodno predavanje; Zašto je religija bitna za demokratiju? Politička ambivalentnost religije i demokratija; Kada i na koji način verski akteri doprinose demokratiji?; Religija, demokratija i „uzajamna tolerancija“; Demokratski deficit u dominantno muslimanskim društvima; Islam, autoritarizam i demokratija; „Arapsko proleće“; Ambivalentnost pravoslavlja i demokratija; Istočnjačke religije i demokratija; Da li moderne demokratije odvajaju religiju od države?; Religija i verske slobode kao doprinos ili izazov savremenoj demokratiji.

Sadržaj praktične nastave

Vežbe, samostalni istraživački rad

1. World Religions and Democracy, Larry Diamond, Marc F. Plattner, and Philip J. Costopoulos (eds.), The John Hopkins University Press, 2005

2. Daniel Philpott, Explaining the Political Ambivalence of Religion, American Political Science Review, Vol. 101, No. 3, 2007, pp. 505-525

3. Samuel P. Huntington, Treci talas: demokratizacija na kraju dvadesetog veka, Stubovi kulture, Beograd, 2004

4. Steven M. Fish, Islam and Authoritarianism, World Politics, Vol. 55, No. 1, 2002, pp. 4-37

5. Miroljub Jevtić, ”Sekularizam kao pretpostavka moderne demokratija”, u: Politikologija religije, Centar za proučavanje religije i versku toleranciju, 2009, str. 79-90

6. Jonathan Fox, Do Democracies Have Separation of Religion and State, Canadian Journal of Political Science, Vol. 40, No. 1, 2007, pp. 1-25

7. Marko Veković, Democratization in Christian Orthodox Europe: Comparing Greece, Serbia and Russia, Routledge, London & New York, 2020, pp. 1-36.

Predavanja i vežbe