Savremeni evropski odnosi

Ciljevi izučavanja predmeta

Tokom druge polovine XX evropski odnosi su u najvećem delu bili posmatrani kroz prizmu evropske integracije, sa većinom evropskih sila kao delom ovog procesa (Francuska, Nemačka, Ujedinjeno Kraljevstvo kao članice EEZ/Evropske unije i Turskom koja je težila članstvu). Na početku XXI veka situacija je znatno drugačija. Evropska integracija je ostvarila uspeh u razvijanju unutrašnjeg tržišta ali nije dovela do stvaranja nadnacionalne političke sile, dok su odnosi među najvećim evropskim državama obeleženi različitim interesima i ograničenjima. Integracija u okviru Evropske unije je doživela veliki udarac istupanjem Ujedinjenog Kraljevstva. Evropa podeljena na Evropsku uniju i istok ostaje zarobljena u matrici Hladnog rata, u borbi za uticaj, ratovima i zamrznutim konfliktima na istoku Evrope, uzajamnim sankcijama između brojnih evropskih zemalja i Rusije, i dominaciji interesa SAD-a. Istovremeno, premeštanje ose savremenih međunarodnih odnosa na azijsko-pacifičke odnose preti da marginalizuje Evropu kojoj je potrebno da redefiniše sopstvene odnose kako bi postala politički, a ne samo ekonomski akter na globalnoj sceni.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Teorijska i praktična znanja o razvoju, savremenom stanju i tendencijama daljeg razvoja evropskih odnosa. Osposobljenost za razumevanje i samostalno istraživanje političkih, ekonomskih, bezbednosnih interesa, ciljeva i načina delovanja evropskih sila na kontinentu. Studenti će steći potpuni uvid u probleme savremenih evropskih odnosa i biti u stanju da prepoznaju trendove i razumeju promene u odnosima na našem kontinentu.

Sadržaj teorijske nastave

Evropa između geografskog i političkog pojma: od pan-evropskih projekata do podeljene Evrope; ekonomski, politički i bezbednosni savezi u Evropi: Evropska unija, Evroazijska unija, NATO, Organizacija dogovora o kolektivnoj bezbednosti, Ugovor iz Ahena, Ugovori iz Lankaster hausa, Evropska inicijativa za intervenciju; Francuska i koncept evropskog suverenizma; francusko-nemačka osovina na početku XXI veka: perspektive razvoja ekonomskog i političkog jezgra Evropske unije varijabilne geometrije; francuska i nemačka viđenja odnosa sa Rusijom; Evropska unija i Rusija; Istočna Evropa kao poprište borbe za uticaj; rat u Ukrajini i poraz evropskih odnosa; Ujedinjeno Kraljevstvo i novi evropski odnosi; Turska u Evropi – od kandidata za članstvo u Evropskoj uniji do strateškog regionalnog aktera; Jugoistočna Evropa u savremenim evropskim odnosima; perspektive nove političke arhitekture u Evropi.

Sadržaj praktične nastave

/

1. Maja Kovačević, Evropska diferencirana unija, Fakultet političkih nauka, Beograd, 2020, str. 159-223

2. Maja Kovačević, Dejana M. Vukasović, „Francuska i koncept evropskog suverenizma na raskršću integracije“, Međunarodni problemi , Vol. LXXII, br. 3, str. 499–531

3. Simon Bulmer, William E. Paterson, „Germany as the EU's reluctant hegemon? Of economic strength and political constraints“, Journal of European Public Policy, 2013, 20:10, 1387-1405

4. Tuomas Forsberg, „From Ostpolitik to ‘frostpolitik’? Merkel, Putin and German foreign policy towards Russia“, International Affairs 92: 1 (2016) 21–42

5. Patricia Daehnhardt, Vladimír Handl, „Germany’s Eastern Challenge and the Russia–Ukraine Crisis: A New Ostpolitik in the Making?“, German Politics, 2018, 27:4, 445-459

6. Olga Potemkina (Ed), The EU – Russia: the way out or the way down?, Institute of Europe, Russian Academy of Sciences, Egmont – The Royal Institute for International Relations, 2018

7. Maxine David, Tatiana Romanova, „The EU in Russia’s House of Mirrors“, Journal of Common Market Studies 2019 Volume 57, pp. 1280–140

8. Benjamin Leruth, Stefan Ganzle, Jarle Trondal, „Differentiated Integration and Disintegration in the EU after Brexit: Risks versus Opportunities“, Journal of Common Market Studies, 2019 Volume 57. Number 6. pp. 1383–1394

9. Miloš Petrović, „Bregzit kao ishod ambivalentne britanske politike prema evropskoj integraciji“, Međunarodni problemi , Vol. LXXII, br. 3, str. 532-566

10. Müftüler-Baç, Meltem, „Turkey’s future with the European Union: an alternative model of differentiated integration“, Turkish Studies, Vol. 18, No. 3, 2017, pp. 416–438

11. Richard Sakwa, „The death of Europe? Continental fates after Ukraine“, International Affairs 91: 3 (2015) 553–579

12. Kamil Zwolski, „Wider Europe, Greater Europe? David Mitrany on European Security Order“, Journal of Common Market Studies, 2017 Volume 55. Number 3. pp. 645–661

13. Charles Grant, Can France and Germany steer Europe to success?, Centre for European Reform, 2019

14. Barbara Lippert, Nicolai von Ondarza and Volker Perthes (eds.), European Strategic Autonomy: Actors, Issues, Conflicts of Interests, Stiftung Wissenschaft und Politik German Institute for International and Security Affairs SWP Research Paper 4 March 2019

Predavanja, seminari, debate, prezentacije, samostalni istraživački rad