Velike sile i međunarodni poredak

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj je da se studenti upoznaju sa pojmom, konstitutivnim elementima i procesom izgradnje međunarodnog poretka kroz istoriju, razumeju obrasce i osobenosti, kao i promene i trajnost, u stvaranju međunarodnih poredaka i odnosima među velikim silama, raspoznaju različite strategije velikih sila – istorijske i savremene - u posezanju za svetskom moći, spoznaju raspored moći među velikim silama u današnjem međunarodnom poretku, uoče strateški kontekst i strateške pravce velikih sila današnjice i razumeju zašto državnici velikih sila u vremenski istovetnom trenutku donose različite odluke.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Slušaoci ovog predmeta će steći specijalizovana i produbljena znanja u oblasti istorijata odnosa među velikim silama i konstitutivnih elemenata međunarodnog poretka. Nakon položenog ispita, studenti će biti u stanju da samostalno sprovedu istraživanje u oblasti istorije i savremenih odnosa među velikim silama, kritički promišljaju, argumentovano diskutuju i analiziraju proces stvaranja međunarodnog poretka i obrasce odnosa među velikim silama, uspešno porede spoljne i bezbednosne politike velikih sila i identifikuju ključne determinante odnosa među velikim silama u budućnosti.

Sadržaj teorijske nastave

Pojam i različita shvatanja poretka u međunarodnim odnosima; Konstitutivni elementi poretka: moć i legitimitet; ”Evropsko čudo”: uspon Evrope i Mir u Agzburgu; Shvatanje poretka u islamskom svetu; Shvatanje poretka u azijskim civilizacijama; Vestfalski mir i rađanje međunarodnog poretka; Evropa od Mira u Utrehtu do Francuske revolucije: poredak u ravnoteži?; ”Sto godina mira”: od Bečkog kongresa do Velikog rata; Konferencija mira u Parizu i poredak između dva svetska rata; Tri pristupa miru i poretku: Ruzvelt, Čerčil i Staljin; Rađanje liberalnog poretka posle Drugog svetskog rata; Topljenje ”hladnoratovskih glečera” i preobražaj međunarodnog poretka (1989-1991); Kraj unipolarnog trenutka: rašivanje liberalnog međunarodnog poretka i ”uspon ostalih”; Rusija, Kina i kraj američke premoći?; Budućnost međunarodnog poretka.

Sadržaj praktične nastave

Praktična nastava će se izvoditi kroz produbljene diskusije o obrascima i osobenostima, kao i promenama i trajnosti, u stvaranju međunarodnih poredaka i odnosima među velikim silama. Na taj način će se studenti opskrbiti znanjima potrebnim za razumevanje savremene zbilje, kao veštinama uspešne komunikacije i argumentovane rasprave u akademskom okruženju. Kroz studije slučaja, studenti će demonstrirati sposobnost da primene stečena znanja iz istorije međunarodnih odnosa na složeni međunarodni kontekst, kao i da kritički promišljaju o idejama velikih mislilaca i praktičara međunarodnih odnosa.

1. (obavezna) Dragan R. Simić, Svetska politika, Fakultet političkih nauka i Čigoja štampa, Beograd, 2009, str. 42- 51, 68-84, 106-132

2. (obavezna) Dragan R. Simić, Poredak sveta, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1999, str. 21-74, 223-285

3. (obavezna) Dragan R. Simić, Rasprava o poretku, Zavod za udžbenike, Beograd, 2012, str. 287-313

4. (obavezna) Dragan R. Simić, “Izmenjeni globalni stateški kontekst u drugoj deceniji 21. stoleća“, u: Dragan R. Simić, Dejan Milenković, Dragan Živojinović, (Ur), Evropa za mene, Univerzitet u Beogradu – Fakultet političkih nauka, Čigoja štampa, Beograd, 2018, str. 87-93

5. (obavezna) Džon Miršajmer, Tragedija politike velikih sila, Udruženje za studije SAD u Srbiji i Čigoja štampa, Beograd, 2017, str. 233-266, 273-290, 303-340, 425-488

6. (obavezna) Henri Kisindžer, Diplomatija, Klub plus, Beograd, 2008, str. 40-79, 138-165, 226-243, 326-348; 352-370; 438-461; 530-551; 678-713

7. (obavezna) Charles W. Kegley and Gregory A. Raymond, Great Powers and World Order: Patterns and Prospects, SAGE Publications, London, 2021, pp. 2-19, 95-121, 163-179

8. (obavezna) John G. Ikenberry, After Victory: Institutions, Strategic Restraint & the Rebuilding of Order After Major Wars (2nd edition), Princeton University Press, Princeton, 2019, pp. 3-49, 215-256

9. (obavezna) John G. Ikenberry, A World Safe for Democracy: Liberal Internationalism and the Crises of Global Order, Yale University Press, New Haven, 2020, pp. 255-311

10. (obavezna) Ričard Has, Svet u neredu: američka spoljna politika i kriza starog poretka, CIRSD, Beograd, 2017, str. 219-249, 281-301

11. (dodatna) Henri Kisindžer, Svetski poredak, CID, Podgorica, 2015

12. (dodatna) Džon Miršajmer, Velika zabluda: liberalni snovi i međunarodna realnost, CIRSD, Beograd, 2019

13. (dodatna) Hal Brands, Francis J. Gavin, (Eds), Covid -19 and World Order: The Future of Conflict, Competition and Cooperation, Johns Hopkins University Press, Baltimore, 2020

14. (dodatna) Fareed Zakaria, Ten Lessons for a Post-Pandemic World, W. W. Norton & Company, New York, 2020

15. (dodatna) Paul Gordon Lauren, Gordon A. Craig, and Alexander L. George, Force and Statecraft: Diplomatic Challenges of our time, Oxford University Press, New York, 2020, Sixth Edition

16. (dodatna) Alexander Cooley and Daniel Nexon, Exit from Hegemony: the Unraveling of the American Global Order, Oxford University Press, New York, 2020

17. (dodatna) Patrick Porter, The False Promise of Liberal Order: Nostalgia, Delusion and the Rise of Trump, Polity, London, 2020

18. (dodatna) Kyle M. Lascurettes, Orders of Exclusion: Great Powers and the Strategic Sources of Foundational rules in International Relations, Oxford University Press, New York, 2020

19. (dodatna) Graham Allison, Destined for War: Can America and China Escape Thucydides Trap, Houghton Mifflin Harcourt, Boston and New York, 2017

20. (dodatna) Džozef Naj, Budućnost moći, Arhipelag, Beograd, 2012

21. (dodatna) Pol Kenedi, Uspon i pad velikih sila, Službeni list SRJ, CID, Podgorica, 1999

22. (dodatna) Farid Zakarija, Postamerički svet, Heliks, Smederevo, 2009

23. (dodatna) John G. Ikenberry, (Ed), Power, Order, and Change in World Politics, Cambridge University Press, Cambridge, UK, 2014

24. (dodatna) Philip Bobbitt, The Shield of Achilles: War, Peace and Course of History, Penguin Books, New York, 2003

25. (dodatna) Amitav Acharya, Constructing Global Order: Agency and Change in World Politics, Cambridge University Press, Cambridge, UK, 2018

26. (dodatna) Mary Elise Sarrote, 1989: The Struggle to create Post-Cold War Europe, Princeton University Press, Princeton, 2009

27. (dodatna) Jakub J. Grygiel, A. Wess Mitchel, The Unquiet Frontier – Rising Rivals, Vulnerable Allies and Crisis of American Power, Princeton University Press, Princeton, New Jersey, 2016

28. (dodatna) Niall Ferguson, The Square and the Tower: Networks, hierarchies and the Struggle for Global Power, Penguin, London, 2017

29. (dodatna) Dominik Mojsi, Geopolitika emocija: kako kultura straha, poniženja i nade utiče na oblikovanje sveta, CLIO, Beograd, 2012

30. (dodatna) Gideon Rachman, Zero Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash, Atlantic Books, London, 2010; Gideon Rachman, Easternization: Asia’s Rise and American Decline, Random House, New York, 2018; Hedley Bull, The Anarchical Society: Study of Order in World Politics, Palgrave Macmillan, London, 2012, Fourth Edition.

Predavanja; Vežbe; Diskusije; Studije slučaja.