Savremeni ekonomski sistemi

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj predmeta je pružanje teorijskih i primenljivih znanja o funkcionisanju različitih ekonomskih sistema, njihovom teorijskom utemeljenju, institucijama i koordinacionim mehanizmima koji ih čine, sistemom motivacija, problemima s kojim se suočavaju u praksi i performansama sistema u celini. Na ovim osnovama je moguće formirati kriterijume za evaluaciju ekonomskih sistema i oceniti uspešnost alternativnih putanja tranzicije i različitih varijanti kapitalizma. Istovremeno, biće predstavljena i istorijska iskustva socijalističkih zemalja, prednosti i nedostaci centralno-planskih sistema, kao i iskustva zemalja Azije i Latinske Amerike. Posebna pažnja će biti posvećena vezi ekonomskih sistema i inovacija.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Savladavanjem ovog predmeta, studenti bi trebalo da razumeju mogući uticaj izbora određenih ekonomskih i političkih institucija na ostvarivanje različitih ekonomskih i političkih ciljeva ali i da, sagledavajući sličnosti i razlike pojedinih tipova ekonomskih sistema, porede njihove performanse u sličnim okolnostima i sličnom nivou razvoja.

Sadržaj teorijske nastave

Uvod u komparativnu analizu ekonomskih sistema (definisanje i klasifikacija ekonomskih sistema, ekonomski sistemi u istorijskoj perspektivi); Teorija kapitalizma, teorija planskog socijalizma i teorija tržišnog socijalizma; Funkcionisanje u praksi tržišnog, centralno-planskog i tržišno-socijalističkog sistema; Varijante razvijenog tržišnog kapitalizma (anglosaksonski, kontinentalni, azijski model); Državni kapitalizam; Tranzicija socijalističkih zemalja (sistemske promene u globalnoj perspektivi); Uloga države i privredni sistemi Istočne Azije, Kine i Latinske Amerike; Evropska unija i ujednačavanje ekonomskih sistema; Inovacije.

Sadržaj praktične nastave

Vežbe, testovi, individualne prezentacije, eseji

1. Pol Gregori, Robert Stjuart, Globalna ekonomija i njeni ekonomski sistemi, Centar za izdavačku delatnost Ekonomskog fakulteta, Beograd, 2015: poglavlja 2-19,

2. Jurij Bajec, Ljubinka Joksimović, Savremeni privredni sistemi, Centar za izdavačku delatnost Ekonomskog fakulteta, Beograd, 2011: str. 234-244,

3. Božidar Cerović, Tranzicija – zamisli i ostvarenja, Centar za izdavačku delatnost Ekonomskog fakulteta, Beograd, 2012: str. 333-352.

4. Marijana Macukato, Preduzetnička država, Akademska knjiga, Novi Sad, 2020, poglavlje 2.

5. (dodatna) Ivan T. Berend, Ekonomska istorija Evrope u XX veku, Arhipelag, 2009. (str. 155-299);

6. (dodatna) Branko Milanović, Capitalism, Alone, Belknap Press, 2019

7. (dodatna) Anders Aslund, Simeon Đankov, Veliki preporod, Libek, 2016;

8. (dodatna) Lucian Cernat, Europeanisation, Varieties of Capitalism and Economic Performance in Central and Eastern Europe, Palgrave Macmillan, Basingstoke, 2006

9. (dodatna) Peter A. Hall, David Soskice, Varieties of Capitalism – The Institutional Foundations of Comparative Advantage, OUP, Oxford, 2004

10. (dodatna) Colin Hay, Daniel Wincott, The Political Economy of European Welfare Capitalism, Palgrave Macmillan, Basingstoke, 2012. (str. 8-65, 131-192);

11. (dodatna) Bruno Amable, The Diversity of Modern Capitalism, Oxford University Press, 2003

Predavanja, vežbe, seminarski radovi, studentske individualne i grupne prezentacije