Medijski sistem Srbije

Ciljevi izučavanja predmeta

Osnovni cilj kursa je upoznavanje studenata sa pojmom medijskog sistema, kroz proučavanje osnovnih karakteristika i elementa medijskog sistema Srbije (MSS). Polazeći od hibridnog pojma medijskog sistema razmatraće se novija istorija MSS, koji pripada tranzicionom tipu medijskog sistema u kojem procesi demokratskih promena nisu potpuno završeni. Ovakva razvojna perspektiva je neophodna za razumevanje postojećih karakteristika MSS. U tom kontekstu posmatraće se relacije između
medijskog sistema i ostalih društvenih podsistema, kao što su politika, ekonomija, kultura. Posebno će se razmatrati uloga države u MSS, osnovni elementi medijske politike, regulative i samoregulative. Na taj način će studenti steći neophodna znanja za razumevanje i kritičko procenjivanje postojeće strukture medijskog tržišta, odnosno raznolikosti medija u našoj zemlji (sadržinsko-programskom profilu, vlasničkoj strukturi, teritorijalnom pokrivanju itd.).

Ishodi učenja (stečena znanja)

Studenti će se upoznati sa pojmom hibridnog medijskog sistema, kao i sa različitim tipovima medijskih sistema, kako bi bili osposobljeni da razlikuju medijske sisteme prema osnovnim karakteristikama. Na osnovu stečenog znanja studenti će biti u stanju da prepoznaju glavne karakteristike medijskog sistema Srbije u uporednoj perspektivi, da uoče uzročno-posledične veze između karakteristika medijskog sistema i ostalih društvenih podsistema, i da te veze posmatraju i analiziraju u razvojnom procesu. Konkretnije, studenti će biti upoznati sa strukturom medijskog tržišta, moći će kritički da sagledavaju njegovu genezu, kao i da procenjuju aktuelne medijske politike i strategije, kako bi mogli da utiču na pravce razvoja MSS kao budući poslenici medijskog sektora.

Sadržaj teorijske nastave

Teorijska nastava: Medijski sistem – definicija i elementi medijskog sistema; Tipovi medijskih sistema; Osnovne karakteristike medijskog sistema Srbije – medijski sistem u tranziciji; Novinske agencije, štampa, internet u Srbiji; Radiodifuzija / radio i televizija; Javni radiodifuzni servis (RTS / RTV): osnivanje, finansiranje, programske funkcije, javna kontrola, javni interes; Pravila u medijskoj sferi: medijski zakoni u Srbiji i medijski kodeksi u Srbiji; Mediji i politika: međusobni odnosi medija i političkih institucija, stranaka i nosilaca javnih funkcija; Mediji i ekonomija: medijsko tržište, reklamiranje, uticaj biznisa, odnosi između medija i njihovih vlasnika; Medijski sistem i strukovna udruženja u Srbiji: medijski i novinarski savezi, organizacije, udruženja, sindikati; Lokalni mediji u Srbiji: vlasništvo i vlasnička transformacija, uređivački koncept, izbor kadrova, javni interes; Mediji na jezicima etničkih manjinskih grupa: način osnivanja, finansiranje, uređivačka koncepcija, zadovoljavanje komunikacionih potreba manjinskih naroda; Strategije razvoja medija u Srbiji

Sadržaj praktične nastave

Praktična nastava se izvodi na časovima vežbi na kojima će studenti učiti kako da prikupe i
analiziraju osnovne podatke o medijskom sistemu Srbije, odnosno kako da koriste javno dostupna
dokumenta, izveštaje i baze podataka (kao što su podaci o finansiranju medija, medijskom vlasništvu,
monitornigu rada medija i drugim) i na osnovu njih kritički razmatraju osnovne karakteristike
medijskog sistema Srbije u odnosu sa ostalim društvenim podsistemima.

1. Veljanovski, R. (2012) Medijski sistem Srbije, Čigoja, Beograd

2. Veljanovski, R. (Ur.) 2017. Lokalni mediji u Srbiji posle vlasničke transformacije i javni interes (Beograd: Fakultet političkih nauka, Čigoja štampa).

3. Nedeljković, D.V., Matić, J. i Veljanovski R. (Ur.) (2016) Ostvarivanje javnog interesa u javnim medijskim servisima u Srbiji (Novi Sad: Novosadska novinarska škola)

4. Matić, J. 2014. Servis građana ili servis vlasti. (Belgrade: Dobar naslov).

5. Milutinović, I. (2016). Problemi medijskog vlasništva u Srbiji. Zbornik Matice srpske za društvene nauke, (157-158), 475-488.

6. Milivojević, S. Milenković, D. i aković, M (2012). MEDIJSKI SISTEM SRBIJE: UNESCO INDIKATORI MEDIJSKOG RAZVOJA. Beograd: centar za medije i medijska istraživanja, Fakultet političkih nauka

7. Gruhonjić, D, Šinković, N., and Kleut, J. 2018. “Ka evaluaciji projektnog finansiranja medijskih sadr aja u Srbiji,” U A. Milojević i R. Veljanovski (ur.), Verodostojnost medija: odnos finansiranja i sadržaja (Beograd: Čigoja, Fakultet političkih nauka): 11–29.

8. Marko, D. (2017). Transformacija i funkcionisanje javnih radiodifuznih servisa u Republici Srbiji i Republici Hrvatskoj (Univerzitet u Beogradu- akultet političkih nauka)

9. Marko, D. (2014). Medijska pomoć i i gradnja funkcionalnih medijskih institucija u Srbiji. Godišnjak Fakulteta političkih nauka, 8(12), 133-147.

10. Veljanovski, R., and Surčulija, J. 2014. “Društveni aspekti harmoni acije medijskih zakona Republike Srbije sa evropskom standardima,“ Sociološki pregled 48(2): 259–285.

11. (dopunska) Milojevic, A. (Forthcoming 2021) Three Decades Later: From self-managed to state captured media in Serbia. In Orlin Spasov and Hendrik Sittig (Eds.) Three Decades Later: How did the media landscapes in South East Europe reshape after 1989? Konrad-Adenauer-Stiftung, Sofia.

12. (dopunska) Veljanovski, ., and Štavljanin, D. (2017). The belated and bedevilled media transition in Serbia. In: Krishna- Hensel, S. F. (Ed.), Media in Process. New York: Routledge, pp. 53–75.

13. (dopunska) Radojković, M., Milojević, A. and Ugrinić, A. (2014). Journalism in crisis: the case of Serbia. In: Glowacki, M., Lauk, E. and Balcytrine, A. (Eds.), Journalism that Matters: Views from Central and Eastern Europe. Frankfurt Broj časova aktivne nastave am Main: Peter Lang, pp. 129-151.

14. (dopunska) Marko, D. (Ur.) (2013) Informisanje na jezicima manjina: SLOBODA, PRISTUP, MARGINALIZACIJA. Media plan institut, Sarajevo

15. (dopunska) Chadwick, A. (2013). The hybrid media system: Politics and power. Oxford, UK: Oxford University Press

Nastava se izvodi kroz časove predavanja i vežbi, uključujući prisustvo na predavanjima, aktivno učešće na časovima vežbi, kroz prezentaciju rezultata samostalnog istraživačkog rada i diskusiju. Takođe, putem individualnih konsultacija na zahtev studenta u dogovoru sa predmetnim nastavnikom.