Istraživačko novinarstvo

Ciljevi izučavanja predmeta

Savladavanje predviđene materije na predmetu podrazumeva sticanje teorijsko praktičnih znanja koja studente kvalifikuju za rad u medijima budući da je istraživačko novinarstvo danas preduslov kvalitetnog žurnalizma u kojem se pored osnovnih informacije o događaju daje i njegova pozadina (BKG) i interpretacija, a javnosti se predočavaju manje poznati detalji i skrivene informacije. Pored uvida u teorijska znanja, na predmetu se insistira i na praktičnom obučavanju studenata za istraživački rad i njegovu primenu u štampanim i onlajn medijima. Posebno se insistira na interpretaciji u istraživačkom procesu i na tretiranju istraživačkog novinarstva kao mehanizma za upozoravanje javnosti na probleme od javnog interesa. Ukazuje se i na značaj istraživačkih novinara i njihovu ulogu u različitim izdanjima medija – od dnevne štampe, preko njuz magazina, do onlajn medija.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Tokom nastave na ovom predmetu studenti savladavaju teorijske, praktične i metodološke pretpostavke koje su potrebne za profesionalno i kvalitetno obavljanje novinarskog posla u referentnim medijima. Studenti na predmetu usvajaju znanja o istorijatu istraživačkog novinarstva, o metodama i tehnikama istraživanja u novinarstvu, kao i o specifičnim etičkim izazovima koje istraživačko novinarstvo donosi. Posebno se potencira savladavanje istraživačkog procesa tokom pisanja istraživačke priče (istraživačka spirala), načina provere dokumenata, zatim tretiranja specifičnih vrsta sagovornika kao što su insajderi i autsajderi, kao i poštovanja svih postulata novinarske objektivnosti (fer izveštavanja). Kod studenata se razvija i sposobnost kritičke analize i angažovanog novinarskog pristupa, pa tokom rada na predmetu oni prolaze put od prezentacije ideje o temi istraživanja (studija izvodljivosti) do prezentacije rezultata istraživanja. Studenti se upoznaju i sa načinima rešavanja najčešćih problema tokom istraživanja, kao što su nedostupne informacije, problemi sa otvaranjem sagovornika i pristupa različitim izvorima podataka. Usvajaju se i načini evaluacije sakupljenih podataka, potom proces pisanja istraživačkih tekstova, njihovog objavljivanja i paćenja efekata objavljene priče.

Sadržaj teorijske nastave

Teorijski deo nastave obuhvata sledeće temastske celine: Definisanje pojma istrživačko novinarstvo; Specifični zahtevi istraživačkog novinarstva; Izbor teme istraživanja i formulisanje istraživačkih hipoteza; Definisanje elemenata istraživačkog procesa; Definisanje izvora informacija i selekcija potrebnih podataka; Istraživačke metode i tehnike; Provera faktografskih podataka i dokumenata; Vođenje istraživačkih razgovora; Intervjuisanje insajdera i autsajdera; Istraživanje i interpretacija; Istraživanje i beletristika; Etički standardi i izazovi istraživačkog novinarstva; Organizacija informacija, pisanje, i uređivanje istraživačke priče; Objavljivanje i praćenje efekata teksta. Uvod u istraživačko novinarstvo na televiziji – glavni istraživački postupci, odabir teme, prikupljanje informacija, postupak istraživanja, problemi i izazovi u produkciji istraživačkih priča; Istraživačke TV priče: izvori, arhivski materijal, upotreba podataka, građenje priče; Analiza uspešnih istraživačkih emisija; Izrada istraživačkih TV priloga u timovima.

Sadržaj praktične nastave

Praktična nastava obuhvata vežbe na kojima se simulira redakcijski rad na istraživačkoj priči jer tokom praktičnog dela nastave studenti pišu istraživački tekst na odabranu temu. Tokom ovog dela nastave studenti savladavaju praktičnu primenu znanja i veština usvojenih tokom teorijskog dela kursa.

1. Brant Houston, The Investigative reporter’s Handbook, Boston. New York: Bedford St Martn’s, 2002. (str. 3-8, 9 –15, 19 –32, 54 – 66);

2. Brant Houston, Computer assisted reporting, Boston. New York: Bedford St Martn’s, 2004. (5 –13, 145 –160);

3. (dodatna) Kljajić, Veselin. Novinarske dokumentarne forme u štampi – monografija, Čigoja štampa, Beograd, 2016

4. (dodatna) Tatjana Vulić, Istraživačko novinarstvo, Filozofski fakultet u Nišu, 2018.

5. (dodatna) Šila Koronel, Iza kulisa – vodič za istraživačke novinare na Balkanu. Beograd: BIRN, 2011.

Izvođenje nastave je interaktivno i obuhvata kombinovanje predavanja, vežbi, radionica, gostovanja predavača iz prakse i redovne konsultacije sa nastavnicima tokom rada na istraživačkoj priči.