Istorija antičke i srednjovekovne političke misli

Ciljevi izučavanja predmeta

Opšti cilj predmeta je da opremi studente znanjem, razumevanjem, kompetencijama, veštinama i
analitičkim oruđima potrebnim za samostalno kritičko čitanje izvorne literature, argumentovano
razmatranje osnovnih problema političke teorije antike i srednjeg veka, kao i primenu tako stečenih
znanja i sposobnosti na analizu političkih institucija, poredaka, ideja, vrednosti i problema.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Očekuje se da studenti: (po)znaju, razumeju i tumače osnovne političke koncepte antičke i srednjovekovne
političke misli; (prepo)znaju koncepte i ideje važnih političkih mislilaca starog i srednjeg veka;
mogu da identifikuju i procenjuju značaj glavnih („večitih”) problema i ideja političke teorije; steknu
naviku čitanja i samostalnog analiziranja izvornih političkih tekstova i dela; unaprede svoje
sposobnosti i veštine čitanja i razumevanja tekstova, kao i usmenog i pisanog izražavanja i
argumentacije; razviju sposobnost da analiziraju, kritički promišljaju i vrednuju različite političke
ideje, teorije i stanovišta i cene vrednost kritičkog razmišljanja.

Sadržaj teorijske nastave

Predmet, metode i periodizacija istorije političke misli. Osnovni problemi i kategorije. Savremeni
pristupi izučavanju istorije političke misli; Kulturno-istorijske pretpostavke nastanka političke
filozofije. Opšte karakteristike i osnovni problemi političke teorije polisa; Platonova politička
filozofija – Država; Političke ideje sofista i Sokratove političke ideje; Platonova politička
filozofija – Zakoni i Državnik; Aristotelovo istraživanje politike – Politika; Aristotelovo
istraživanje politike i njegov program praktičke filozofije – Ustav atinski i Nikomahova etika;
Politička misao antičkog Rima; Hristijanizirana politička misao univerzalne zajednice: apostolski
indiferentizam, avgustinovski dogmatizam i gelazijanska doktrina; Srednjovekovna politička misao u
periodu od 9. do 12. veka; Tomistički racionalizam; Koncilijarni pokret i njegov doprinos istoriji i
teoriji konstitucionalizma.

Sadržaj praktične nastave

Vežbe na kojima se analiziraju izvorna dela i ukazuje na njihove osnovne teme i najvažnije politički
relevantne aspekte.

1. Herodot, Istorija, Matica Srpska, Novi Sad, 1988, knj. III („Talija”), par. 80-83, str. 236-240

2. Tukidid, Povijest peloponeskog rata, Dereta, Beograd, 1990, knj. II, par. 35-41, str. 77-82

3. Miloš N. Đurić, Istorija starih Grka do smrti Aleksandra Makedonskog - u odabranim izvorima, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1983 (sledeći delovi: „Likurg”, str. 5-16; „Periklova nadgrobna beseda”, str. 142-147);

4. Aristotel, Ustav atinski, Plato, Beograd, 1997

5. Platon, Država, BIGZ, Beograd, 1988 (325 str.)

6. Aurelije Avgustin, Država Božja, CID Podgorica 2004. (II 2, 21; IV 4, 14-25; V 11-26; VII 1-8; XIV 1-9, 28; XV 1-5; XIX; XX 1-2; XXII 1-3.)

7. Toma Akvinski, „O kraljevstvu”, u: Država, Globus, Zagreb 1990. i Toma Akvinski, Suma teologije (I-II 90-95, 105; II-II 42), u: Država, Globus, Zagreb 1990

8. Mihailo Đurić, Istorija političke filozofije, Albatros plus, Beograd, 2010 (str. 9-192 za ispit)

predavanja, vežbe, analiza izvornih dela