Izbori i izborni sistemi

Ciljevi izučavanja predmeta

Polaznici ovog kursa kroz različite teorijske pristupe izborima proučavaće sve elemente izbornog sistema i političke posledice koje on proizvodi u ostalim podsistemima – partijskom i parlamentarnom posebno. Analizariće se biračko pravo; položaj, uloga i participacija izbornih subjekata – birača i partija; postupci glasanja, kandidovanja, formule transponovanja glasova u mandate; položaj, funkcije i uloga izborne administracije; pozicija medija u izbornom procesu i zaštita izbornog prava. Komparativno će se izučavati bazični tipovi izbornih sistema, kao i njihovi podtipovi, s osvrtom na države koje ih primenjuju i političke posledice koje određeni izborni instituti u njima proizvode. Posebna pažnja posvetiće se oblicima izborne manipulacije, ciljevima i
strategijama izbornih reformi i redizajniranju izbornih institucija.

Ishodi učenja (stečena znanja)

analiza, sinteza i predviđanje funkcionisanja elemenata i modela izbornog sistema,
- ovladavanje metodama, postupcima i procesima istraživanja izbora,
- temeljno poznavanje političkih konsekvenci koje produkuju izborni sistemi,
- povezivanje osnovnih znanja o izbornim sistemima sa partijskim i parlamentarnim sistemom,
- razvoj veština i primena znanja u organizovanju i kontroli izbornog procesa.

Sadržaj teorijske nastave

Izborni sistem – pojam, uloga, funkcije i bočne arene izbornog sistema; Integritet izbora; Klasifikacije i elementi izbornog sistema; Većinski izborni sistemi; Proporcionalni izborni sistemi; Mešoviti izborni sistemi; Značaj i uticaj izbornih sistema u etnički podeljenim društvima; Izborni determinizam – uticaj izbornog sistema na stranački i parlamentarni sistem; Strategija i istorija odabira izbornih sistema; Geneza izbornog sistema Srbije; Izborne reforme i institucionalni dizajn; Reforma izbornog sistema Srbije

Sadržaj praktične nastave

Vežbe

1. Jovanović M. i Vučićević D. (2020), Kako, koga i zašto smo birali: Izbori u Srbji 1990-2020. godine, Službeni glasnik, Institut za političke studije; Vučićević D. (2020), Mešoviti izborni sistemi, Službeni glasnik

2. Bohlser, D. (2018), Izborno takmičenje ili etničko predstavljanje, Institut za političke studije

3. Jovanović, M. (2009), Političke institucije u političkom sistemu Srbije, IPS

4. Jovanović, M. (2006), Oblikovanje izborne demokratije, Službeni list SCG, IPS

5. Jovanović, M. (2004), Izborni sistemi postkomunističkih država, Službeni list SCG, IPS, FPN Beograd

6. Jovanović, M. (1997), Izborni sistemi – izbori u Srbiji 1990-1996, Službeni glasnik, IPS

7. Kasapović, M. (2003), Izborni leksikon, Politička kultura, Zagreb

8. (dodatna) Herron, E., Pekkanen, R. & Shugart, M.S. (2018), Oxford Handbook of Electoral Systems, Oxford University Press

9. (dodatna) Farrell, D. (2011), Electoral Systems: A Comparative Introduction, 2nd edition, Palgrave Macmillan

10. (dodatna) Colomer, J. (2011), Personal Representation: The Neglected Dimension of Electoral Systems, ECPR Press

11. (dodatna) Renwick, A. (2010), The Politics of Electoral Reform: Changing the Rules of Democracy, Cambridge University Press

12. (dodatna) Gallagher, M. & Mitchell, P. (2005), The Politics of Electoral Systems, Oxford University Press

13. (dodatna) Reynolds, A., Reilly, B. & Ellis, A. (2005), Electoral System Design: The New International IDEA Handbook, IDEA: Stockholm

14. (dodatna) Colomer, J. (2004), Handbook of Electoral System Choice, Palgrave Macmillan

15. (dodatna) Shugart M.S. & Wattenberg M. (2001), Mixed-Member Electoral Systems: The Best of Both Worlds?, Oxford University Press

Predavanja, vežbe