Politička ekonomija Kine

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj ovog predmeta je da se studenti upoznaju sa jednim od najznačajnijih i najzanimljivijih fenomena političke ekonomije kraja 20. i početkom 21. veka – rastom, razvojem i usponom NR Kine, koja je u periodu četrdesetogodišnjih reformi od zatvorene ekonomije jednakih u siromaštvu postala druga po veličini ekonomija sveta, najveća trgovinska sila i svetska industrijska radionica, nezaobilazno odredište stranih direktnih investicija (FDI), ali i jedan od najvećih globalnih investitora. Na ovakvim ekonomskim rezultatima i centralnom mestu koje kinesko tržište ima u globalnom lancu proizvodnje i trgovine niče ogromna kineska globalna moć. „Kinesko ekonomsko čudo“ nastaje kao plod reformi koje inicira i sprovodi Komunistička partija Kine u polit-ekonomskom okviru koji naziva „socijalizmom sa kineskim karakteristikama“. Ovaj predmet nudi sveobuhvatnu analizu ovog složenog, aktuelnog i važnog fenomena našeg doba.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Studenti će nakon izučavanja ovog predmeta temeljno upoznati sa kineskim ekonomskim modelom, političkim, socijalnim i institucionalnim okvirom u kome se on rađa i daje ovakve rezultate. Dodatno, oni će biti osposobljni da objektivno vrednuju značaj nacionalnog i međunarodnog istorijskog konteksta u kome nastaje ovaj fenomen, kao i da razumeju unutrašnju dinamiku kineskih reformi, kao i uspona Kine u regionalnim i globalnim okvirima. Osposobiće se da prepoznaju, razumeju i ocene kineske političke i ekonomske inicijative, bilateralne i regionalne, njihov sadržaj i cilj, kao i da daju kvalifikovane analize, procene i preporuke u vezi ponuđenih i mogućih oblika saradnje koristeći se stečenim znanjem i usvojenim metodološkim alatima.

Sadržaj teorijske nastave

1. Učešće carske Kine u „globalnoj ekonomiji“. „Vek poniženja“, imperijalističko komadanje Kine, propadanje kineske države i ekonomije; 2. Narodna Republika, poljoprivredna reforma, centralna ekonomija, „Tri crvene zastave“, Velika proleterska kulturna revolucija, izolacija. 3. „Politika reforme i otvaranja.“ Sadržaj i ciljevi. Politički kontekst. Međunarodno okruženje; 4. Koncept „četiri modernizacije“. Reforma na selu. Reforma gradske privrede. Specijalne ekonomske zone i otvaranje Kine; 5. Političke reforme i ekonomske reforme – dinamika odnosa politike i ekonomije, države i tržišta. Ustavne promene i pravna revolucija. Ideološki koncepti druge, treće i četvrte generacije lidera. Političke borbe i događaji na Tjenanmenu; 6. Ulazak NR Kine u STO. Ekonomsko i političko umrežavanje NR Kine u regionalne mehanizme saradnje; Kina, globalna radionica – pretpostavke i ishodi; 7. Tri motora kineskog rasta. Održivost kineskog ekonomskog modela. Eliminisanje siromaštva. Nejednakost – ekonomski i politički značaj; 8. Pokazatelji ekonomske i političke moći Kine. Kina u centru globalnih lanaca proizbodnje i trgovine –ekonomske, političke i bezbednosne posledice. 9. Inicijativa pojas i put. Azijske banka za investicije u infrastrukturu. Regionalne i globalne kineske inicijative i učešće u globnalnom upravljanju. 10. Trgovinski rat – tehnološki rat. Polit-ekonomski odnosi Kine i SAD i Kine i EU. Kina kao ekonomska super-sila i zemlja Trećeg sveta.

1. Mitrović, D. Kineska reforma i svet, Institut za ekonomiku i finansije, Beograd, 1994 (odabrane strane)

2. Mitrović, D. Pritajeni tigar – neskriveni zmaj, IAS, Beograd, 2021

3. Mitrović, D „Kina, ekonomska modernizacija i njena održivost” u Mitrović D. (ur.), Razvojna politika i razvojni resursi zemalja Azije, Fakultet političkih nauka, Beograd, 2009;

4. „Reforme sistema socijalnog staranja u savremenoj Kini – politička ekonomija reforme sistema socijalnog staranja u NR Kini na početku XXI veka“, str. 203-224, SOCIJALNA POLITIKA I SOCIJALNE REFORME (monografija), FPN, Beograd, 2007;

5. Mitrović, D. „Izvori i granice kineske moći“, Analiza politike, 2011, br. 1, str. 58-63. Mitrović, D. „Kina: uklanjanje predrasuda“, u: ERDELJAN, Borivoj (ur.). Srbija i svet: zbornik radova. Beograd: Evropski pokret u Srbiji, 2010, str. 39-48.

6. (dodatna) Žak Žerne, Kineski svet, Klio, Subotica, 2007.

7. (dodatna) V.V. Maljavin, Kina – istorija, kultura, religija, Beograd, NNK, 2008

8. (dodatna) D. Mitrović, “Sixteen Plus One” in 2015/2016 - upgrading, framingand stepping up cooperation. Asian Issues, Institute for Asian Studies, Belgrade, ISSN 2217-8813, Vol. 2, No 1/2016, pp. 7-23, 2016.;

9. (dodatna) D. Mitrović, „Bilateralni odnosi Srbije i Crne Gore i Narodne Republike Kine: geneza, razvoj i perspektive“, Međunarodna politika, br.1118-1119, (str.15-24), april-septembar, 2005., (srpsko i englesko izdanje) Beograd.

predavanja, analiza studija slučajeva, debata, simulacija