Etika socijalnog rada

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj predmeta je da latentnu prirodu i krajnje kompleksnu strukturu fenomena morala, kao bitnog segmenta čovekove rodne suštine i esencijalnog jezgra delatnosti socijalnog rada, studentima približi, pojasni, i - kako u teorijsko-saznajnom, tako i u praktično upotrebljivom smislu - dostupnom i plodotvornom učini. Izučavajući ovu disciplinu studenti stiču neophodna teorijsko-metodološka znanje iz oblasti filozofije moralnog delanja, što je neophodan uslov za praktično operacionalno bavljenje mnoštvom moralnih kontraverzi sa kojima se svakodnevno suočavaju socijalni radnici i drugi zasposleni u ovoj oblasti. S tim u vezi, etika socijalnog rada, u teorijsko-saznajnom smislu proistekla iz opšte paradigme filozofske discipline etike, proučava i u oblast humanistike socijalnog rada postulira njene fundamentalne postavke, oličene u dijalektičkoj sintezi četiri ključna pitanja: pitanje o izvoru morala, o načinu uspostavljanja morala, o delatnim oblicima morala i pitanje svrhovitosti morala. Dajući odgovore na bogatu i razuđenu predmetnu bit ovih etičkih pitanja, stabilno epistemološki utemeljena etika socijalnog rada poseduje moć rzboritog odgonetanja mnoštva moralnih dilema relevantnih njenoj praksi.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Ishod predmeta se ogleda u teorijsko-metodološkoj osposobljenosti studenata da praktično primenjuju stečena znanja, uvažavajući teleološku bit etike koja negira ispraznu misaonu spekulaciju, a kao vrhovno načelo ističe delatno-preobražavajuće efekte praktikovanja moralne filozofije. Ovako zadato ishodište etike socijalnog rada ima duboke veze sa samom metodičkom operacionalizacijom tj. praksom socijalnog rada koja teži najrazličitijim egzistencijalnim promenama i samoprevazilaženjima pojedinaca, grupa i zajednica. Upotreba etičkih znanja vezanih za višeslojnost i protivurečja fenomena slobode, slobodne volje i slobodnog izbora u praksi socijalnog rada, zatim oslanjanje na etičke interpretacije moralnih vrlina, poroka, vrednosti, normi i dužnosti, ili pozivanje na filozofsko iskustvo o moralnoj karakterologiji, moralnim motivima, uverenjima, moralnoj zasluzi, imputaciji, krivici, stidu, kajanju, moralnoj svesti, savesti i moralnim sankcijama, habilituju etiku kao krucijalnu metodološpku komponentu primenjenih metoda, principa i veština u praksi socijalnog rada.

Sadržaj teorijske nastave

1. Etika socijalnog rada kao konstitutivni segment nauke socijalnog rada
2. Uzroci i posledice odsustva filozofski zasnovane etike socijalnog rada u „savremenoj“ nauci socijalnog rada
3. Uticaj filozofije morala na teorijsko-metodološko oblikovanje perspektiva socijalnog rada
4. Etika socijalnog rada u prožetosti filozofskog doumljivanja i praktične primenljivosti
5. Dijalektička prožetost delatnosti socijalnog rada i morala
6. Međuuslovljenost običaja, morala i vrednosti
7. Definisanje pojmovno-kategorijalnog aparata etike socijalnog rada
8. Struktura morala, moralna svest, moralni čin, moralna savest
9. Odnos bitka i trebanja, Hegelova poželjnost zla u praksi socijalnog rada
10. Svrhe i principi moralnog delanja, etički princip dobra, pojam zla, princip eudajmonizma, hedonizma, utilitarizma
11. Pojam moralne slobode, slobodne volje, struktura slobodne volje
12. Moralni karakter, moralni motivi, moralna uverenja, moralna namera, odluka i izbor, moralna zasluga
13. Moralna imputacija, krivica i sankcija, moralni stid, kajanje i praštanje
14. Moralne vrline i poroci, moralno slepilo, moralni zakon, moralne norme
15. Deontologija socijalanog rada, etički kodeks
16. Socijalni rad u funkciji ostvarivanja ljudskih prava

predavanja, vežbe, podsticaj dijalektičkog i analitičko-sintetičkog razumevanja i prosuđivanja