Javni diskurs

Ciljevi izučavanja predmeta

Ovaj predmet obezbeđuje da studenti doktorskih studija steknu uvide u teorije javnog diskursa i analitička znanja o primeni moći posredstvom pripovedačkih postupaka u javnom jeziku. Studenti će dobiti relevantna teorijska znanja o javnom diskursu, kao i istraživačko-analitička znanja o diskurzivnoj analizi i njenim mogućnostima. Jedan od glavnih ciljeva predmeta jeste da se predoče principi javnog diskursa i medijsko posredovanje poretka moći, kao i da se kandidati osposobe za samostalna istraživanja u oblasti javnog diskursa.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Studenti će biti obavešteni o glavnim teorijama javnog diskursa i savremenim tokovima izučavanja javnog iz ugla jezičkih obrazaca i postuliranja tzv. „režima istine“ (M. Fuko). Studenti će biti osposobljeni za analizu argumentacije i pripovedanja javnog diskursa u političkim i medijskim sadržajima (tekstovima rezolucija i dokumenata, emisijama, političkim duelima, mitinzima, govoru institucija, rijaliti programima, onlajn izveštavanju, blogovima, sadržajima na društvenim mrežama, jeziku novinarskih žanrova) i drugom. Glavna empirijska metoda o kojoj će biti reč jeste metoda analize javnog diskursa, tj. diskurzivna analiza. Ovaj kurs će omogućiti studentima: znanja o efektivnom stvaranju medijski posredovane komunikacije; identifikovanje kontekstualnih činilaca diskursa; analizu prilagođavanja javnih sadržaja ciljnoj publici; korišćenje odgovarajuće literature i sprovođenje samostalnih istraživanja; razumevanje razvoja kulture posredstvom mehanizama pripovedanja u javnom diskursu; tumačenje konteksta upotrebe javnog jezika. Pohađanje ovog predmeta
trebalo bi da osnaži kritičko razmišljanje polaznika i utemelji saznanja o procesima moći u društvu izraženim medijskim stvaralaštvom i drugim javnim govorom.

Sadržaj teorijske nastave

Osnivači teorije javnog diskursa (Mišel Fuko, Cvetan Todorov, Ludvig Vitgenštajn, Rolan Bart, Žerar Ženet, Mihail Bahtin, Režis Debre...). Savremene grane teorije javnog diskursa – sa akcentom na kritičku teoriju diskursa (Rut Vodak, Norman Ferklaf, Teun van Dijk...). Teorija pripovedanja (naratologija, mitovi, žanrovske posebnosti javnog izražavanja). Poredak moći i uspostavljanje zajednice u različitim društvenim okruženjima. Političko odlučivanje i lirička zavodljivost postuliranih vrednosti. Medijska analitika i javni diskurs. Analiza diskursa u okvirima politikoloških istraživanja.

Sadržaj praktične nastave

Analiziranje aktuelnih pojava iz javnog života Srbije i oblikovanje zaključaka u naučne tekstove.

1. Fairclough N. – Media Discourse, Arnold, London, 1995.

2. Fairclough I, Fairclough N. – Political Discourse Analysis – A method for advanced students, Routledge, London and New York, 2012.

3. Fulton H. et alt. – Narrative and Media, Cambridge University Press, Cambridge, 2005.

4. Genette G. – Narrative Discourse: An Essay in Method, Cornell University Press, Ithaca, 1980.

5. Herman D, Jahn M. & Ryan M. – Routledge Encyclopedia of Narrative Theory, Routledge, New York, 2010.

6. Tannen D. – Discourse 2.0: Language and New Media, Georgetown University Press, Washington, 2013.

7. Wodak R. and Meyer M. – Methods of Critical Discourse Analysis, SAGE, London, 2001.

8. Wodak R. – Language, Power and Ideology: Studies in Political Discourse, John Benjamins, Amsterdam, 1989.

9. Ženet Ž. – Diskurs pripovednog teksta, Nolit, Beograd, 1972.

10. Kastels M. – Moć komunikacija, Clio, Beograd, 2014.

11. Klikovac D. – Jezik i moć, Čigoja, Beograd, 2008.

12. Mirkov L. – Politički diskurs i retorika populizma, Mediji, kultura i umetnost u doba populizma, ur. Mirjana Nikolić i Milena Dragićević Šešić, Fakultet dramskih umetnosti Univerziteta umetnosti u Beogradu i Klio, Beograd, 2018, str. 87–102.

13. Popović T. – Strategije pripovedanja, Službeni glasnik, Beograd, 2011.

14. Stanojević D. – Medijska eristika i javni diskurs, Serbika, Beograd, 2009.

15. Stanojević D. – Javni diskurs i savremeno novinarstvo, Časopis Kultura, br. 132, 2011, 157–167.

16. Stanojević D. – Jezik i moć medija, CM, god IV, br. 13, 2009, str. 81–96.

17. Todorov C. – Simbolizam i tumačenje, Službeni glasnik, Beograd, 2010.

18. Fuko M. – Znanje i moć, Globus, Zagreb, 1994.

19. Fuko M. – Poredak diskursa, Karpos, Loznica, 2007.

20. Džejmson F. – Političko nesvesno: Pripovedanje kao društveno-simbolički čin, GRO Kultura i OOUR Slobodan Jović, Beograd, 1984.

Predavanja i seminari