Političke partije i izbori

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj predmeta je da upozna studente sa savremenim i naprednim konceptima i teorijama uz koje je moguće razmatrati i analizirati političke partije, partijske sisteme i izbore kao najvažnije političke procese. Predmet se oslanja na polit-sociloške temelje postavljene u klasičnim radovima iz druge polovine dvadesetog veka, ali je primarno usmeren na savremena, post-moderna i post-industrijska društva i promene koje društveni razvoj ima na ideološke profile partija i njihovu stabilnost, način funkcionisanja partija, pitanja političke reprezentacije i participacije, ali i sam proces održavanja izbora. Posebna pažnja se posvećuje međuzavisnosti između institucionalnog dizajna i ponašanja političkih aktera, kao i izmeni pravila igre usled izmenjenih interesa aktera.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Kurs pruža teorijsko-epistemološka i analitička, empirijska znanja i razvija kompetencije koji omogućavaju studente doktorskih studija za samostalna aplikativna istraživanja i naučno–istraživački rad usmeren na pitanja političkih partija i izbora. Studenti se upoznaju sa dva najuticajnija pristupa – institucionalnim i socio-strukturnim, kako na teorijskom nivou, tako i na nivou osposobljavanja za izvođenje istraživanja. Studenti se osposobljavanju za rad sa hibridnim, multidisciplinarnim pristupima koji je sve više u političkim naukama ili u društvenim naukama
koje proučavaju politikološke fenomene.

Sadržaj teorijske nastave

Partijski sistemi – tipologije ; Političke partije - stabilnost i promene; Nove partije i ne-partijski akteri u izbornim kampanjama; Nove organizacione karakteristike partija; Prezidencijalizacija partija i liderske kampanje; Ideološki prostor u post-industrijskim društvima; Populizam i izborno ponašanje; Uticaj populizma na stabilnost partijskih sistema; Unutrašnja demokratija u političkim partijama; Institucionalizacija partija i partijskih sistema; Teorije koalicija; Institucionalni i socio-strukturni faktori u oblikovanju partija i partijskih sistema; Političke institucije i političke partije.

Sadržaj praktične nastave

Studijski istraživački rad: analiza studija slučajeva i istraživački rad u cilju pisanja seminarskog
rada.

1. (osnovna) Lipset Seymon Martin and Rokkan Stein, (1967), Cleavage Structure, Party Systems and Voter Alignment: An Introduction, In: Party Systems and Voter Alignments Cross-National Perspectives, New York: The Free Press

2. (osnovna) Mainwaring, Scot & Torcal, M. (2005). Party System Institutionalization and Party System Theory after the Third Wave of Democratization. The Helen Kellogg Institute for International Studies

3. (osnovna) Randall, V. & Svåsand, L. (2002). Party Institutionalization in New Democracies, Party Politics, 8/1, 5-29

4. (osnovna) Slaviša Orlović, (2020), Političke institucije i partijski sistem Srbije, u: Trideset godina višepartizma u Srbiji, Ur. Slaviša Orlović i Despot Kovačević, Centar za demokratiju Fakulteta političkih nauka i Fondacija Hans Zajdel, (str. 41-69)

5. (osnovna) Slaviša Orlović, (2020), Uticaj izbornog sistema na partije i partijski sistem, u: Kako, koga i zašto smo birali (izbori u Srbiji 1990-2020 godine), Ur. Milan Jovanović i Dušan Vučićević, Institut za političke studije, Službeni glasnik

6. (osnovna) Orlović Slaviša, (2015). Izborni bumerang, političke posledice izbornih sistema, Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu, Beograd

7. (osnovna) Scarrow, S., 2015. Beyond Party Members. Changing Approaches to Partisan Mobilization, Oxford: Oxford University Press

8. (osnovna) Spasojević, D. (2020). Rising Expectations and Centralizing Power: Party Leaders in Serbia, u Gherghina, Sergiu (ur.), Party Leaders in Eastern Europe, Palgrave MacMillan, pp. 219-240

9. (osnovna) Mair Peter, 2013. Ruling the Void: The Hollowing of Western Democracy, Verso

10. (šira) Passarelli, Gianluca (Ed.) The Presidentialisation of Political Parties in the Western Balkans, Palgrave Macmillan

11. (šira) Spasojević, Dušan (2019), Transforming Populism – From Protest Vote to Ruling Ideology: The Case of Serbia in V. Beširević (ed.) The new politics of decisionism, The Hague: Eleven publishing, pp. 125-140

12. (šira) Scarrow, Susan, Political Parties and Democracy in Theoretical and Practical Perspectives: Implementing Intra- Party Democracy. NDI, Washington, DC, 2005

13. (šira) Kovačević, Despot, Destabilizacija partijskih sistema i porast populizma u zemljama bivše SFRJ, Srpska politička misao, 1/2020, str. 129-152

14. (šira) Slaviša Orlović, Partije i partijski sistemi (Teorijsko-analitički okvir), Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu

15. (šira) Müller, Wolfgang C., (2005),„Parties and the Institutional Framework“, in: Political parties in New Europe, ed. By, Kurt Richard Luther and Ferdinand Müller-Rommel, Oxford University Press

16. (šira) Budge Ian and Keman Hans, Parties and Democracy, Coalition Formation and Government Functioning in Twenty States, Oxford University University Press, 1990

17. (šira) De Swaan Abram, (1973), Coalition Theories and Cabinet Formation, A study of formal theoryes of coalition formation applied to nine European parliaments after 1918, Elsevier Scientific Publishing Company, Amsterdam

18. (šira) De Winter Lieven, Parties and Government Formation, Portfolio Alocation, and Policy Definition, in: Kurt Richard Luther and Ferdinand Muller-Rommel, (2005), Political Parties in the New Europe, Oxford University Press

19. (šira) De Winter Lieven and Dumont Patrick, "Parties Into Government: Still Many Puzzles." In: Handbook of Party Politics. 2006. SAGE Publications

20. (šira) Laver Michael and Schofield Norman, Multyparty Government, The politic of Coalition in Europe, Ann Arbor Paperbacks, The University of Michigan Press, 1998

21. (šira) Muller Wolfgang C. and Strom Kaare, edited by, Coalition Government In Western Europe, Oxford University Press, 2000

22. (šira) Riker, William H. (1962), The Theory of Political Coalitions, Yale University Press, New Haven and London

predavanja, rad u grupama na studijskom istraživačkom radu