Antisocijalno ponašanje: učinioci i žrtve

Ciljevi izučavanja predmeta

Osobe sa antisocijalnim ponašanjem i njihove žrtve su među najzastupljenijim grupama korisnika socijalne zaštite. Cilj predmeta je da studenti steknu kritičko razumevanje teorijski koncepata i praksi socijalne podrške i socijalne integracije dece, mladih i odraslih koji namerno povređuju prava i integritet drugih i njihovih žrtava i da ovladaju veštinama planiranja i realizacije efikasnih programa, usluga, mera i intervencija u oblasti njihove socijalne zaštite.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Na osnovu kritičkog razumevanja teorijskih koncepata i efikasnih praksi procene faktora rizika i faktora zaštite, realizacije programa rada i intervencije) sa osobama sa antisocijalnim ponašanjem i sa njihovim žrtava, polaznici su osposobljeni za kritički odnos prema najuticajnijim teorijama antisocijalnog ponašanja, za kritičko razumevanje širokog spektra praksi rada sa učiniocima i žrtvama, i za planiranje i realizaciju programa, usluga, mera i intervencija usmerenih na sprečavanje nastanka, razvoja i održavanja antisocijalnog ponašanja i na zaštitu žrtava. Osposobljeni su za dalje usavršavanje i korišćenje stručne literature i za planiranje i realizaciju projekata i istraživanja iz oblasti.

Sadržaj teorijske nastave

Predmet obuhvata sledeće teme: Uporedna analiza prednosti i nedostataka najuticajnijih teorija antisocijalnog ponašanja,. Uporedna analiza spektra tretmana dece i mladih sa problemima ponašanju tj. sa antisocijalnim ponašanjem, Planiranje intervencija,. Diverzione mere i medijacija između žrtve i prestupnika, Individualni i radioničarski rad sa decom i mladima sa problemima u ponašanju / antisocijalnim ponašanjem, Podrška roditeljstvu i rad sa celom porodicom, Organizacija dnevnog boravka za decu i mlade sa problemima u ponašanju, Smeštaj u vaspitne i popravne ustanove: priprema za odlazak, programi bihejvioralne modifikacije, prihvat po izlasku, saradnja sa porodicama; Poverenik i probaciona služba; Žrtve, preživeli i pobednici, Nasilje u porodici, Specifičnosti kontinuirane viktimizacije, posledice viktimizacije i potrebe žrtava, Oblici pomoći i podrške, oporavak i posttraumatski rast, Pružaoci podrške: društvene mreže, pokret za prava žrtava, službe za žrtve.

Sadržaj praktične nastave

Obuhvata diskusije i debate, rad u malim grupama, analiza slučaja i planiranje mera i usluga i druge vežbe i aktivnosti, radi podsticanja kritičkog mišljenja, kao i iskustvene vežbe radi razvoja veština procene, planiranja i pružanja osnovnih usluga i intervencija socijalne zaštite osoba sa antisocijalnim ponašanjem i sa njihovim žrtvama.

1. (osnovna) Hrnčić, J. (2009), Prestupništvo mladih: rizici, tokovi i ishodi. Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd (40 str, uporedna analiza)

2. (osnovna) Libman, M., Hrnčić, J. (2007). Priručnik za specijalističke studije u veštinama medijacije između oštećenog i maloletnog učinioca. Beograd: Centar za medijaciju, str. 23-63

3. (osnovna) Žunić-Pavlović, V., Pavlović, M. (2004), poglavlje „Empirijske osnove tretmana poremećaja ponašanja“, u: Tretman poremećaja ponašanja u detinjstvu i adolescenciji. Beograd: Partenon, str. 171-249

4. (osnovna) Žunić-Pavlović, V., Kovačević- Lepojević, M. (2010), Uvod: Savremeni pristupi u prevenciji i tretmanu poremećaja ponašanja. U: Žunić-Pavlović, Marina Kovačević-Lepojević (ur.), Prevencija i tretman poremećaja ponašanja. Univerzitet u Beogradu, Beograd, str. 9-38

5. (osnovna) Šarac, N., Milanović, L., Živanić, S., Gajić, Ž. (2010), Dnevni boravak kao odgovor na potrebe sistema. U: Hrnčić, J.; Džamonja Ignjatović, T.; Despotović Stanarević, V. (ur.) Deca i mladi sa problemima ponašanja: usluge i tretmani u zajednici. Beograd: Republički zavod sa socijalnu zaštitu, str. 157-173

6. (osnovna) Milanović, L., Šarac, N., Gajić, Ž. , Živanić, S. (2010), Tretmanski programi. U: Hrnčić, J.; Džamonja Ignjatović, T.; Despotović Stanarević, V. (ur.) Deca i mladi sa problemima ponašanja: usluge i tretmani u zajednici. Beograd: Republički zavod sa socijalnu zaštitu, str. 175-202

7. (osnovna) Ilić, Z. (2010), Zaštitni nadzor uslovno osuđenih lica – alternativa koja obećava. U: Žunić-Pavlović, V., Kovačević-Lepojević, M. (ur.) Prevencija i tretman poremećaja ponašanja. Beograd: Univerzitet u Beogradu, Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, str. 217- 238

8. (osnovna) Ignjatović, T. (2011), Nasilje prema ženama u intimnom partnerskom odnosu: model koordiniranog odgovora zajednice, poglavlje “O fenomenu nasilja prema ženama“. Beograd: Rekonstrukcija Ženski fond, str. 20–47

9. (osnovna) Nikolić-Ristanović, V. (2019), Od žrtve do pobednika. Viktimologija kao teorija, praksa i aktivizam. Beograd: Prometej (80 str)

10. (dopunska) Hrnčić, J. (2011), Depresija i delinkvencija. Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd

11. (dopunska) Nikolić-Ristnović, V. Porodično nasilje u Srbiji. Prometej, Beograd. Časopis Temida, 2003, br. 2; Službe za pomoć žrtvama

12. (dopunska) Zakon o maloletnim učniocima krivičnih dela i krivično pravnoj zašttiti maloletnih lica. (2005), Službeni glasnik Republike Srbije, vol. 61, br. 85, str. 99 - 123. (25 str.)

Uključuju predavanja, vežbe u malim grupama i velikoj grupi i u onlajn okruženju (rešavanje problema, dilema i drugih zadataka, igra uloga, studija slučaja, debata, analiza video zapisa), razgovore sa gostima iz oblasti nauke i prakse.