Civilno društvo i građanski aktivizam

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj predmeta je da se studenti upoznaju sa „društvenom“ stranom politike, odnosno sa uticajem koje civilno društva ima na formalni, institucionalni deo političkih procesa. Uvodni delovi kursa posvećeni su razumevanju političke mape društva – osnovnih aktera, njihovog odnosa i međusobne interakcije kroz analizu procesa donošenja odluka i položaj civilnog društva u tom procesu. Zatim se razmatra samo civilno društvo, njegove složenosti i odnosi unutar njega, kao i položaj koji zauzima u odnosu na državu, tržište i političke partije. Poseban okvir razmatranja je vezan za krizu demokratije i političkog predstavljanja, kroz razmatranje novih oblika i aktera političke reprezentacije, kao i sve veći uticaj „neizabranih“ predstavnika. Krizu i transformaciju demokratije razmatramao i kroz koncepte post-demokratije ili nadgledajuće demokratije. Ovi pristupi nam omogućavaju razumevanje promene politike – odnosa aktera, ali pre svega pitanja kvaliteta demokratije i uloge i moći građana u procesima demokratizacije.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Studenti stiču dublje razumevanje složenog i konstantno promenljivog pojma civilnog društva, odnosa između različitih aktera unutar civilnog društva, kao i njegovog odnosa sa akterima u polju politike i ekonomije. Na ovaj način, studenti se osposobljavaju za rad u javnim institucijama koje su po svojoj prirodi usmerene na odnos sa građanima i udruženjima građana i obavezne da građanima polažu račune o svom radu, kao i za delovanje kroz organizacije civilnog društva, i kritičku analizu socio-političke situacije u zemlji, regionu i svetu.

Sadržaj teorijske nastave

Političke institucije i proces odlučivanja; Ekonomska, socijalna, politička i kulturna mapa društva– linije interesnih, vrednosnih i identitetskih rascepa; Civilno društvo – struktura, podele i dinamika; Civilno društvo između tržišta, države i partija; Društveni pokreti; Protesti i van-institucionalna participacija; Kriza demokratije – postdemokratija; Nadgledajuća demokratija; Kriza predstavljanja – novi pristupi političkoj reprezentaciji; Antipartizam i populizam; Socijalni i politički kapital; Socijalni dijalog, sindikati i participativna demokratija; Interesne grupe i grupe za pritisak.

Sadržaj praktične nastave

analiza studija slučajeva i istraživački rad u cilju pisanja seminarskog rada.

1. Stojiljković, Zoran (2019). Potencijali za promene. Ogledi o sindikatima, civilnom društvu i strategijama promena. Beograd: Čigoja štampa

2. Spasojević, Dušan (2017). Serbia in Vandor, Traxler, Millner and Meyer (eds.) Civil Society in Central and Eastern Europe: Challenges and Opportunities. Vienna: Erste Foundation. (266-281).

3. Kleut, Jelena & Spasojević Dušan (2015), Monitory democracy online: a case study of two Serbian initiatives u Democracy and Media in Central and Eastern Europe 25 Years on, Dobek-Ostrowska & Glowacki (ur.), Frankfurt: Peter Lange Edition. Str. 177-197.

4. Montanaro, Laura (2012). The Democratic Legitimacy of Self-Appointed Representatives. The Journal of Politics, 74:4, str. 1094-1107.

5. Spasojević, Dušan (2019). Populists’s influence on the state of democracy in transitional post-communist countries, u Dragićević Šešić, Milena i Nikolić, Mirjana (ur.) Situating populist politics: arts and media nexus. Beograd: Clio, Faculty of Dramatic Art. str. 63-82.

predavanja, rad u grupama na vežbama.