Mreža bilateralnih odnosa na Balkanskom poluostrvu

Ciljevi izučavanja predmeta

Ovaj predmet je namenjen proučavanju bilateralnih odnosa između država Balkanskog poluostrva u
savremenom, odnosno posthladnoratovskom razdoblju. U tom kontekstu posebna pažnja će biti usmerena na svu složenost brojnih pitanja koji opterećuju države Balkana, a koja su vezana za statuse etničkih manjina, disoluciju nekadašnje Jugoslavije, zakasnelu tranziciju i nasleđe hladnog rata. I pored činjenice da je „evropeizacija“ Balkanskog poluostrva počela ulaskom Grčke u članstvo nekadašnje Evropske zajednice 1981. godine, ovaj proces je i danas tek delimično završen imajući u vidu činjenicu da veliki deo država Balkanskog poluostrva se i dalje nalazi van članstva u Evropskoj uniji. Zato će značajan deo fokusa predmeta biti usmeren na probleme koji opterećuju proces evropskih integracija država Zapadnog Balkana i koliko taj zakasneli proces utiče na međudržavne odnose u širem regionu Balkana. Cilj predmeta je i da se studenti upoznaju sa najznačajnijim navedenim problemima u bilateralnim odnosima između država
Balkanskog poluostrva od problema na jugu – Grčka, Turska i Kipar, do problema koji postoje između Turske
i njenih suseda, kao i bilateralnih problema koje imaju države koje su članice EU (Grčka, Bugarska i
Rumunija) sa svojim susedima. Čitav niz otvorenih pitanja između država Zapadnog Balkana i Hrvatske će, takođe, biti u fokusu istraživanja, kao i odnos Severne Makedonije sa Grčkom, Bugarskom, Srbijom i Albanijom.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Osnovni ishod ovog predmeta je vezan za sticanje znanja vezanih za kompleksne probleme koji se nalaze u osnovi bilateralnih odnosa između država Balkanskog poluostva, ali i određene uspešne vidove njihove saradnje. Studenti će imati mogućnost da kroz samostalni istraživački rad prodube saznanja vezana sa savremene političke i bezbednosne prilike na Balkanu. Analitički prisup u tim istraživanjima će biti koristan za studente koji žele da karijeru nastave u državnim organima, kao i naučnoistraživačkim organizacijama.

Sadržaj teorijske nastave

Generalni pogled na bilateralne odnose država na Balkanskom poluostrvu; Istorijska osnova
bilateralnih problema na Balkanu; „Južna dimenzija odnosa“ – Grčka, Turska i Kipar; Odnosi Turske sa Bugarskom i Grčkom; Bilateralni odnosi Severne Makedonije sa susedima (Bugarska, Albanija, Grčka i Srbija); Albanija i problemi sa Grčkom; Problemi Hrvatske u odnosima sa Bosnom i Hercegovinom, Srbijom i Crnom Gorom; Različito gledanje na status Kosova i Metohije od strane država Balkanskog poluostrva; Odnosi između Bosne i Hercegovine i država „Dejtonskog četvorougla“; Normalizacija odnosa između Beograda i Prištine; Srpsko-crnogorski odnosi; Prepreke poboljšanju odnosa na Balkanskom poluostrvu; Perspektive razvoja bilateralnih odnosa između država Balkanskog poluostva

Sadržaj praktične nastave

Test znanja i odbrana seminarskih radova studenata na teme koje prate teorijski deo nastave. Na časovima vežbi će se organizovati i radionice na kojima će se pristup bilateranim odnosima na Balkanu vezati za pojedine studije slučaja.

1. Ioannis Grigoraidis, “Greek-Turkish Relations: The Post-Helsinki Era“, The Oxford Handbook of Modern Greek Politics, Oxford University Press, 2020, pp. 613–628

2. Fuat Aksu, “Turkish-Greek Relations and the Cyprus Question: Quo Vadis?”, UNISCI Discussion Papers, No. 23, April 2010, pp. 207–223

3. Yorgos Christidis, Ioannis Armakolas, Panagfiotis Paschalidis, Greek-Bulgarian Relations: Present State ands the Future Challenges, ELIAMEP, Athens, 2017, March 2017, pp. 5–60

4. Ronald Linden, “The Burden of Belonging: Romanian and Bulgarian Foreign Policy in the new era“, Journal of Balkans and Near East Studies, Vol. 11, No. 3, London, 2009, pp. 269–291

5. Michael Bishu, “Turkish-Bulgarian Relations: From Conflict and Distrust to Cooperation over Minority Issues and International Politics”, Mediterranean Quarterly, Vol. 14, No. 2, 2003, pp. 77–94

6. Albert Rakipi, “Understanding Albanian-Greek relations: Deconstructing paradoxes and myths“ in: Alba Chela et al, Albania and Greece: Understanding and Explaining, Friedrich Ebert Stiftung, Albanian Institute for International Studies, Tirana, 2018, pp. 17–34

7. Dragan Đukanović, Marko Dašić, “Current Challenges of the European Integration Process of the Western Balkans Countries”, Serbian Political Thought, god. X, Vol. 17, No. 2, Beograd, 2018, pp. 5–27

8. Dragan Đukanović, “North Macedonia and Its Neighbours: Challenges and Perspectives“, Croatian International Relations Review, Vol. XXV, No. 85, Zagreb, 2019, pp. 90–114

9. Senada Šelo-Šabić, Sonja Borić, Crossing Over: A Perspective on Croatian Open Border Issues, Friedrich Ebert Stiftung, Zagreb, 2016, pp. 1–16

10. Milan Simurdić, Otvorena pitanja u Igmanskom kvartetu: Partnerti i (ili) suparnici, Centar za regionalizam, Novi Sad, 2017, str. 1–10

11. Milan Igrutinović i Miloš Paunović, Ka trajnom rešavanju otvorenih pitanja Srbije sa susedima, Centar za primenjene evropske studije, Beograd, 2019, str. 7–129

12. Pristupanje Republike Hrvatske Evropskoj uniji: Otvorena pitanja između BiH i Hrvatske i implikacije po BiH, Političke analize, Vanjskopolitička inicijativa, Sarajevo, 1/2012, str. 1– 14

13. Dragan Đukanović, Balkan na posthladnoratovskom raskršću (1989–2020), drugo dopunjeno izdanje, Institut za međunarodnu politiku i privredu, Službeni glasnik, Beograd, 2020, str. 171–199

14. Jovan Teokarević, Of Friends and Foes: Balkan Nations in Serbian Press, Čigoja, Beograd, 2019, pp. 255– 275

Predavanja, vežbe, simulacije, samostalno istraživanje studenata