Rodno zasnovana diskriminacija i nasilje

Ciljevi izučavanja predmeta

Kurs se bavi pojavom rodne diskriminacije i rodno zasnovanog nasilja (RZN) u kontekstu društvenog i ekonomskog položaja žena tokom celokupnog životnog ciklusa od detinjstva do starenja. Razmatra se njihov položaj tokom školovanja, u radom okruženju, u javnoj sferi, kao i u privatnoj sferi kroz uloge staranja u porodici, pozicije odlučivanja, trostrukog radnog vremena, itd. Cilj kursa je da se studenti upoznaju sa faktorima vulnerabilnosti, psihološkim procesima uključenim u prepoznavanje i reagovanje na rodnu diskriminaciju i nasilje, pravnim okvirom i mehanizmima socijalne zaštite od žena od diskriminacije i nasilja, posebno partnerskog nasilja i nasilja prema starijim ženama kod nas i u svetu i različitim oblicima diskriminacije kojoj mogu biti izložene, tako da polaznici steknu praktična znanje o postupanju u različitim aspektima delovanja od prevencije, sprečavanja i zaustavljanja partnerskog i porodičnog nasilja, do tretmana usmerenih ka oporavku žena od traumatskog iskustva i programima rad sa počiniocima nasilja.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Sticanje osnovnih teorijskih i empirijskih saznanjima, zasnovanih na multidisciplinarnoj, sociološkoj, politikološkoj i psihološkoj perspektivi, a koja doprinose razumevanju diskriminacije i rodno zasnovanog nasilja proisteklog iz društvenog i ekonomskog položaja žena u svetu i kod nas.
Razvijene veštine prepoznavanja, ne samo jasnih oblika fizičkog nasilja, već pokazatelja prikrivenih formi RZN i diskriminacije.
Razvijene veštine za adekvatno delovanje na različitim nivoima preventivnih intervencije, od kreiranja obrazovnih politika, politika socijalne i zdravstvene zaštite i sl.
Osposobljenost za preduzimanje intervencija usmerenih na individualni nivo delovanja ka zaustavljanju nasilja i tretmane usmerene na oporak žrtava i tretman počinilaca nasilja u cilju njihove reintegracije i resocijalizacije.

Sadržaj teorijske nastave

Pojam roda i politika rodne ravnopravnosti kao važno društvena i politička pitanja. Pojam Rodno zasnovane diskriminacije i nasilja (RZN). O konceptima strukturnog, kulturnog i simboličkog nasilja. Diskriminacija i rodno zasnovano nasilje u obrazovanju; RZN u kontekstu nezaposlenosti, novih radnih praksi; Feminističke medijske strategije otpora u borbi protiv RZN; RZN na internetu: Uloga religije i RZN. Javne politike i uloga centra za socijalni rad; Trgovina ljudima – seksualna i radna eksploatacija žena; Diskriminacija i nasilje prema ženama iz društveno marginalizovanih grupa – Romkinje, žene sa invaliditetom, migrantkinjama/ izbeglim ženama; Porodično nasilje nad starijim ženama; Karakteristike nasilja prema ženama u partnerskom odnosu i u porodici; Međunarodni ugovori i zakoni Republike Srbije koji regulišu oblast zaštite od nasilja u porodici; Nasilje kao trauma, strategije prevladavanja, oporavak i osnaživanje žena; Poveravanje dece u kontekstu nasilja u partnerskom odnosu i nasilja u porodici; Procena i upravljanje bezbednosnim rizicima; individualni sigurnosni plan; Individualni plan mera zaštite i podrške žrtvi; Prevencija nasilja prema ženama i nasilja u porodici; Tretmani sa počiniocima nasilja.

Sadržaj praktične nastave

/

1. (osnovna) Ignjatović Tanja (2011) Nasilje prema ženama u intimnom partnerskom odnosu: Model koordiniranog odgovora

2. (osnovna) Macanović Vanja (2015) Međunarodni dokumenti u oblasti zaštite žene od svih oblika rodno zasnovanog nasilja

3. (osnovna) Jakšić, I., Mijatović, K., i Džamonja Ignjatović, T. (2020). Iskustvo i percepcije rodne diskriminacije u poređenju: efekti bazičnog samopoštovanja i strategije suočavanja. Antropologija, 20 (3), 79-97

4. (osnovna) Žikić, Bojan (2016). Reprodukcija, marginalnost, rizik. Ogledi iz antropologije javnog zdravlja. Filozofski fakultet u Bgd; SGC. poglavlje: Strukturno nasilje, 171-188

5. (osnovna) Ignjatović Tanja (2017) Individualni plan zaštite i podrške žrtve

6. (osnovna) Ignjatović Tanja (2015) Razumevanje nasilja prema ženama zloupotrebom dece

7. (osnovna) Macanović Vanja i Ignjatović Tanja (2017) Procena bezbednosnih rizika

8. (osnovna) Džamonja-Ignjatović, T., Milanović, M., Duhaček, D. (2015). Structure and underlying value of preferable gender characteristics among the Students of Belgrade University, Primenjena psihologija,8,(4), Novi Sad. p. 395-414

9. (osnovna) Despotović, V (2009). Primena porodične medijacije u slučajevima porodičnog nasilja. U Džamonja Ignjatović T., ur.) Teorijske osnove medijacije- perspektive i doprinosi, Centar za primenu psihologije, Beograd

10. (osnovna) Despotović, V. (2017). Analiza efikasnosti psihosocijalnog programa za započinjanje nasilja u partnerskim odnosima, Doktorska disertacija, Univerzitet u Beogradu Fakultet političkih nauka

11. (osnovna) Zoran M. Vesić, Natalija D. Perišić, Ivana M. Jakšić. (2019); Činioci socijalnog uključivanja starijih osoba u Beogradu, Sociološki pregled, vol. LIII (2019), no. 4, pp. 1681–1708

12. (osnovna) Marta Sjeničić, Zoran Vesić. (2018); Zlostavljanje starijih: Istraživanje i prevencija; Temida, 2018, vol. 21, br. 3, str. 345-362

13. (dopunska) Džamonja Ignjatović T., Žegarac, N., Popović, D., Duhaček, D. (2009): Istraživanje stava prema rodnoj ravnopravnosti u sistemu visokoškolskog obrazovanja, Godišnjak, 3, Univerzitet u Beogradu - Fakultet političkih nauka, str. 696-709

14. (dopunska) Jelena Ćeriman, Nađa Duhaček, Ksenija Perišić i Marina Bogdanović (2015) Istraživanje rodno zasnovanog nasilja u školama u Srbiji

15. (dopunska) Ćirović (Jakšić), I. i Malinić, D. (2013). Akademski rodni stereotipi budućih nastavnika. Zbornik Instituta za pedagoška istraživanja, 45 (1), 322-341

16. (dopunska) Lidija Radulović (2009) Pol / rod i religija: Konstrukcija roda u narodnoj religiji Srba

17. (dopunska) Čarna Brković (2017) Lokalna zajednica i etičko državaljanstvo: neoliberalne rekonfiguracije socijalne zaštite

18. (dopunska) Sonja Avlijaš (2017) Žene i rad. Ka političkoj ekonomiji tranzicije

19. (dopunska) Karen Boyle (2004) Media and Violence: Gendering the Debates

20. (dopunska) Jacqui True (2010) The Political Economy of Violence Against Women

21. (dopunska) Sjeničić M. (2020): Pravni aspekti nasilja nad starijim osobama, Institut društvenih nauka, Beograd

22. (dopunska) One World Platform (2015) Ženska prava i sigurnost na internetu

23. (dopunska) Sarita Bardaš (2017) Statistika i dostojanstven rad: Kritička analiza političkog tumačenja statistike rada

24. (dopunska) Kathleen Ho (2007) Structural Violence as a Human Right Violation

predavanja, vežbe, studentske prezentacije, paneli