Savremene teorije međunarodnih odnosa

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj predmeta je da se studenti upoznaju sa savremenim teorijama i pristupima u izučavanju međunarodnih odnosa, razumeju osnovne koncepte nauke o međunarodnim odnosima (moć, interesi, rat, mir, ravnoteža snaga, kolektivna bezbednost, vrednosti, kultura i slično), nauče kako da ih primene u istraživanjima i akademskim raspravama, spoznaju obrasce u odnosima među državama kao ključnim jedinicama međunarodnog sistema i upoznaju se sa načinom na koji međunarodni odnosi stvarno funkcionišu, odnosno ”kako svet radi”.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Slušaoci ovog predmeta će biti osposobljeni da prepoznaju pravilnosti u ponašanju ljudi, država i drugih aktera u međunarodnim odnosima, što će im omogućiti pouzdano analiziranje strukture i procesa. Pored opisa međunarodne stvarnosti, oni će biti u stanju da uzimanjem u obzir međudejstva teorije i prakse u odnosima između političkih jedinica, predviđaju u kom pravcu će se razvijati aktuelni događaji. Drugim rečima, glavni ciljevi izučavanja ovog predmeta jesu da se studenti upoznaju sa načinom na koji međunarodni odnosi stvarno funkcionišu, odnosno ”kako svet radi”, ali i da primenom kritičkog mišljenja uoče mogućnosti za promene u odnosima između jedinica kao i u globalnim odnosima.

Sadržaj teorijske nastave

Teorije međunarodnih odnosa: pojam, značaj, istorijat; Različite podele teorije međunarodnih odnosa: ”Međunarodni odnosi: Jedan svet, mnogo teorija”; Realistička teorija međunarodnih odnosa: klasični realizam i međunarodni odnosi; Realistička teorija međunarodnih odnosa: savremeni realizam i međunarodni odnosi (ofanzivni i defanzivni neorealizam u međunarodnim odnosima); Realistička teorija međunarodnih odnosa: savremeni realizam i međunarodni odnosi (ofanzivni i defanzivni neoklasični realizam u međunarodnim odnosima); Liberalizam u međunarodnim odnosima: klasični liberalizam i međunarodni odnosi; Liberalizam u međunarodnim odnosima: ekonomski, društveni i politički liberalizam (teorija demokratskog mira i neoliberalni institucionalizam); Marksističke teorije međunarodnih odnosa; Teorija socijalnog konstruktivizma; Reflektivistički i alternativni pristupi izučavanju međunarodnih odnosa; Kritička teorija, Postmodernizam, Feminizam, Poststrukturalizam; Postkolonijalizam i dekolonijalizam; Zelena teorija; “Engleska škola” međunarodnih odnosa; Psihološke teorije i teorija igara u međunarodnim odnosima; Geopolitika i međunarodni odnosi.

Sadržaj praktične nastave

U okviru praktične nastave studenti će voditi produbljene rasprave o ključnim teorijama međunarodnih odnosa u savremenoj eri. Kroz razmenu argumenata i debatu o uspešnosti/neuspešnosti različitih teorija u objašnjenju i predviđanju tokova međunarodne stvarnosti, studenti će nadograđivati svoje znanje iz oblasti teorija međunarodnih odnosa i istovremeno steći uvid koja od teorija bi mogla da im posluži kao najbolji ”ugao posmatranja” u izradi master teze. Važan zadatak na predmetu biće prezentacija jedne teorije ili pristupa u međunarodnim odnosima. Time će studenti, pored temeljnog znanja i uže specijalizacije u određenoj oblasti, jačati svoj javni nastup i komunikacione veštine.

1. (osnovna) Dragan R. Simić, Nauka o bezbednosti: savremeni pristupi bezbednosti, Službeni list SRJ, Fakultet političkih nauka, Beograd, 2002, str. 65-82

2. (osnovna) Stewart Patrick, “The Evolving structure of World Politics, 1991– 2011”, in: Geir Lundestad (Ed), International Relations Since the End of the Cold War, Oxford University Press, New York, 2013, pp. 16-41

3. (osnovna) John Baylis, Steve Smith, Patricia Owens (Eds), The Globalization of World Politics: An Introduction to International Relations (8th edition), Oxford University Press, New York, 2020, pp. 5-19, 39– 52, 103-206, 225-238, 240–255

4. (dodatna) Tim Dunne, Milja Kurki and Steve Smith (Eds), International Relations Theories – Discipline and Diversity (5th edition), Oxford University Press, New York, 2020

5. (dodatna) Scott Burchill and Andrew Linklater, Theories of International Relations (5th edition), Palgrave Macmillan, London, 2013

6. (dodatna) Robert Jackson and Georg Sorensen, Introduction to International Relations-Theories and Approaches (6th edition), Oxford University Press, Oxford, 2016

7. (dodatna) Christian Reus-Smit, Duncan Snidal (Eds), The Oxford Handbook of International Relations, Oxford University Press, Oxford, 2010

8. (dodatna) Walter Carlsnaes, Thomas Risse, Beth A. Simmons (Eds), Handbook of International Relations, SAGE, London, 2013

9. (dodatna) Rejmon Aron, Mir i rat među nacijama, Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića, Sremski Karlovci, Novi Sad, 2001

10. (dodatna) Kenet N. Volc, Čovjek, država i rat, Barbat, Zagreb, 1998

11. (dodatna) Kenet N. Volc, Teorija međunarodne politike, Aleksandria Pres, Beograd, 2008

12. (dodatna) Ljubivoje Aćimović, Nauka o međunarodnim odnosima, Naučna knjiga, Beograd, 1987

13. (dodatna) Džon Miršajmer, Tragedija politike velikih sila, Udruženje za studije SAD u Srbiji, Beograd, 2017

14. (dodatna) Džon Miršajmer, Velika zabluda: liberalni snovi i međunarodna realnost, CIRSD, Beograd, 2019

15. (dodatna) Dejan Jović, (Ur), Teorije međunarodnih odnosa - realizam, Politička kultura, Zagreb, 2013

16. (dodatna) Dejan Jović, (Ur), Liberalne teorije međunarodnih odnosa, Fakultet političkih znanosti sveučilišta u Zagrebu, Zagreb, 2014

17. (dodatna) Dejan Jović, (Ur), Konstruktivističke teorije međunarodnih odnosa, Fakultet političkih znanosti sveučilišta u Zagrebu, Zagreb, 2016

18. (dodatna) Dejan Jović, (Ur), Marksističke teorije međunarodnih odnosa, Fakultet političkih znanosti sveučilišta u Zagrebu, Zagreb, 2018

19. (dodatna) Tim Maršal, Zatočenici geografije: deset mapa koje vam govore sve šta treba da znate o globalnoj politici, Laguna, Beograd, 2019

20. (dodatna) Jean Kechiga, The Rise of China and International Relations Theory, Peter Lang, New York and Berlin, 2021

Predavanja; Vežbe; Diskusija; Prezentacije.