Teorije i perspektive socijalne politike

Ciljevi izučavanja predmeta

Normativni ili vrednosni okvir, koji je najčešće teorijski uokviren, ideološki koherentan ili
zasnovan na nekoj od građanskih perspektiva ili religijskih učenja sa kojih se posmatraju društveni
odnosi, organizacija društva i društveno blagostanje, nužna je polazna osnova u razmatranju teorije i
prakse socijalne politike. Cilj predmeta je sticanje znanja o relevantnim političkim perspektivama,
građanskim pokretima i religijskim učenjima, odnosno vrednostima i ciljevima koje oni zagovaraju u
vezi sa društvenom redistribucijom blagostanja, kao i njihovoj ulozi u procesu oblikovanja socijalne
politike u različitim kontekstima. Dodatni cilj predmeta je sticanje veština za identifikovanje
vrednosti, ciljeva i instrumenata svojstvenih navedenim perspektivama, kao i obima i karaktera
intervencija društvenih aktera u proizvodnji društvenog blagostanja ili odgovora ovih aktera na
socijalne probleme.

Ishodi učenja (stečena znanja)

1) Razumevanje osnovnih teorijskih perspektiva i koncepata u socijalnoj politici, kao preduslova za
razumevanje političkih procesa i političkog dijaloga koji se razvija oko ovih pitanja, kao i u
praktičnoj primeni socijalnih politika; 2) Razumevanje i poređenje različitih teorijskih
perspektiva socijalne politike i njihovih implikacija na razumevanje i rešavanje glavnih socijalnih
problema u društvu; 3) Razumevanje veza između političkih ideologija, socijalne politike i prakse; 4)
Razumevanje i poređenje konkurentnih ideoloških, građanskih i religijskih perspektiva sa aspekata
ciljeva, vrednosti, nosilaca i instrumenata socijalne politike; 5) Osposobljavanje za razumevanje
vlastitih vrednosnih polazišta u razmatranju ciljeva i ishoda socijalne politike; 6) Razumevanje
ideacionih pretpostavki u osnovi programa i mera socijalne politike; 7) Osposobljavanje za
dekonstruisanje konkretne socijalne politike, kroz utvrđivanje kontinuiteta ili diskontinuiteta
između postavljenih ciljeva i vrednosti politike u odnosu na njenu implementaciju u praksi,
korišćenjem ideacione argumentacije i drugih povezanih pristupa u analizi socijalne politike.

Sadržaj teorijske nastave

1. Normativne vrednosti u socijalnoj politici – doktrine socijalne politike; 2. Vrednosti i
oblikovanje socijalne politike – sloboda, jednakost, socijalna pravda i solidarnost; 3. Proces
postavljanja i ostvarivanja vrednosti u socijalnoj politici – faktori i instrumenti socijalne
politike; 4. Teorijsko- filozofske perspektive ranih teoretičara blagostanja i socijalna politika; 5.
Ideološke perspektive i socijalna politika – nastanak i implikacije socijaldemokratije; 6.
Ideološke perspektive i socijalna politika – liberalizam; 7. Ideološke perspektive i socijalna
politika – konzervativizam; 8. Ideološke perspektive i socijalna politika – marksizam, socijalizam
i ekstremna desnica; 9. Građanske perspektive, građanski pokreti i socijalna politika – feminizam i
antirasizam; 10. Građanske perspektive, građanski pokreti i socijalna politika – enviromenalizam i
posmodernizam; 11. Religijske vrednosti i socijalna politika – socijalne vrednosti hrišćanstva i
islama i aktivnosti religijskih humanitarnih organizacija; 12. Dekonstrukcija vrednosti socijalne
politike u analizi socijalne politike.

Sadržaj praktične nastave

Grupni rad sa studentima na analizi procena snaga i slabosti između različitih teorijskih,
ideoloških, građanskih i religijskih perspektiva koje oblikuju karakteristike i ulogu socijalne
politike i države blagostanja u savremenim društvima.

1. Mihajlović Babić, S. (u pripremi). Koncepti i perspektive za razumevanje i oblikovanje socijalne politike. Beograd: Fakultet političkih nauka (225 strana).

2. Pavićević, Đ. (2011). Pravda i politka: nasleđe i granice političke filozofije Džona Rolsa. Beograd: Fabrika knjiga (određena poglavlja).

3. Kočović, D. (2010). Religijska učenja: socijalne vrednosti religijskih učenja. Beograd: Fakultet političkih nauka (str. 167-226).

4. (dopunska) Nedović, S. (2005). Država blagostanja: ideje i politika. Beograd: CESID i Centar za unapređenje pravnih studija;

5. (dopunska) Pavićević, Đ. (2015). Savršene i nesavršene obaveze prema siromašnima. Godišnjak Fakulteta političkih nauka, 9(14), 35-53.

6. (dopunska) Lister, R. (2017). Understanding theories and concepts in social policy, Bristol: Policy Press.

7. (dopunska) George, V. (2010). Major Thinkers in Welfare: Contemporary Issues in Historical Perspective. Bristol: Policy Press.

8. (dopunska) Alcock, P., Erskine, A., May, M. (eds) (2003). The Student's Companion to Social Policy. Oxford: Wiley– Blackwell, 2nd Revised edition

9. (dopunska) Fitzpatrick T. (2011). Welfare Theory: An Introduction to the Theoretical Debates in Social Policy. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2nd edition

Predavanja i vežbe