Inkluzija osoba sa invaliditetom

Ciljevi izučavanja predmeta

Cilj predmeta je sagledavanje i rekonceptualizacija invalidnosti kao socijalnog, političkog, kulturalnog, ekonomskog i/ili istorijskog fenomena i u skladu sa tim, kompleksnosti inkluzije osoba sa invaliditetom u našem društvu. Pored pojmovno kategorijalnog sistema, analiziraće se sve relevantne dimenzije fenomena inkluzije osoba sa invaliditetom sa ciljem sprečavanja socijalne isključenosti, diskriminacije i opresije onih pojedinaca i/ili društvenih grupa koje su označene kao osobe sa bilo kojom vrstom/vrstama invaliditeta u našem društvu.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Ishod ovog kursa je razvoj kritičkog mišljenja kroz kontinuirano preispitivanje i (re)konceptualizaciju invalidnosti, problematizaciju pojma invalidnosti i podizanje svesti o invalidnosti kroz progresivne i savremene pristupe invaliditetu. Studenti će kroz analizu aktuelnih zakonodavstava i politika, njihovu komparaciju i sagledavanje istorijskog konteksta u kome su nastali, ovladati neophodnim znanjem za identifikaciju i promenu politika i praksi koje ugnjetavaju, marginalizuju i diskriminišu osobe sa invaliditetom, ali i za dizajniranje programa i mera koji su zasnovani na zastupanju interesa populacije sa invaliditetom u pravcu ostvarivanja prava i izgradnju inkluzivnogdruštva. Istovremeno će studenti usvojiti specifične metode, veštine i tehnike u radu sa osobama sa invaliditetom i njihovim porodicama, posebno u domenu osnaživanja, prepoznavanju i proceni potreba, razvoju kompetencija,ostvarivanju prava i širenju socijalne mreže i alternativnih oblika društvene zaštite ove populacije.

Sadržaj teorijske nastave

Pojmovno-kategorijalni aparat; Koncepcije invalidnosti; Osobe sa invaliditetom i društvo (položaj osoba sa invaliditetom u društvu; istorijski aspekti odnosa društva prema osobama sa invaliditetom tokom istorije; stavovi društva prema osobama sa invaliditetom u savremenom društvu); Prava osoba sa invaliditetom (međunarodni okvir, nacionalno zakonodavstvo); Učešće osoba sa invaliditetom u različitim aspektima društvenog života; Politike, programi i mere unapređenja položaja osoba sa invaliditetom; Izazovi u oblasti inkluzije osoba sa invaliditetom; Primeri dobre prakse u oblasti inkluzije osoba sa invaliditetom; Pokreti za prava osoba sa invaliditetom; Aktivnosti, uloga i značaj NVO u inkluziji OSI u Srbiji; Socijalni rad i osobe sa invaliditetom; Samozastupanje i samopomoć osoba sa invaliditetom.

Sadržaj praktične nastave

Studenti će u radu u malim grupama: analizirati proživljena iskustva osoba sa invaliditetom i njihovih porodica tokom životnih ciklusa; ispitivati i diskutovati o etičkim dilemama koje se vezuju za invalidnost; razvijati zajedničke strategije promocije i unapređenja invalidnosti; predlagati (i sporovoditi) projekte koje imaju za cilj poboljšanje osoba sa invaliditetom na nivou lokalnih zajednica.

1. Lakićević, M. (2012). Socijalna integracija osoba sa invaliditetom. Beograd: Fakultet političkih nauka i Čigoja štampa, str.11-229.

2. Stoeckel, D. (2016). Uspostavljanje i održivost procesa deinstitucionalizacije i razvoja usluga u zajednici za osobe sa intelektualnim i mentalnim teškoćama u Srbiji. Doktorska disertacija odbranjena na FPN, str. 28-78, 98-130.

3. Stanković, D. (2015). Deinstitucionalizacija osoba sa intelektualnim i mentalnim teškoćama između ljudskih prava i ustanova socijalne zaštite. U: Knežević-Predić, V. (ur.), Politički identitet Srbije u globalnom i regionalnom kontekstu – zbornik radova, Fakultet političkih nauka, str. 349-362.

4. Stanković, D. (2014). Usluge u zajednici za osobe sa intelektualnim teškoćama i duševnim oboljenjima u kontekstu aktuelnog procesa evropskih integracija – pretpostavke razvoja i izazovi. U: M. Kostić, D. Dimovski (ur.), Nove usluge u lokalnoj zajednici – odgovor na potrebe porodice i osoba sa smetnjama u razvoju (str. 61-75). Niš: Pravni fakultet Univerziteta u Nišu

5. Lakićević, M. (2012). Pretpostavke aktivne socijalne politike i inkluzija osoba sa invaliditetom u Srbiji. U: Vuković, D., Perišić, N. (ur.). Rizici i izazovi socijalnih reformi. Beograd: FPN, str.96-112

6. Sivrić, M., Leutar, Z. (2010). Socijalni rad s osobama s invaliditetom u neprofitnom sektoru; Ljetopis socijalnog rada, 17 (2), str. 241-266

7. (dodatna) Brkić, M., Stanković, D. (2015). People with intellectual and mental disabilities in social care system in Serbia between path dependency and the pursuit of deinstitutionalization. Serbian Political Thought, Institute for Political Studies. Belgrade, 2/2015, Year VII, Vol. 12, pp.81-92

8. (dodatna) Stanković, D., Brkić, M. (2015). People with intellectual and mental disabilities in the social protection system in Serbia between community and institutionalization. Revija za socijalna politika, Godina 8, Br. 11/2, str. 391-402. Makedonija, Skopje: Univerzitet “Sveti Kiril i Metodij”, Filozofski fakultet

9. (dodatna) Stanković, D. (2014). Rodne razlike u mentalnom zdravlju - Osvrt na feminizaciju mentalnih poremećaja, Socijalna politika, Institut za političke studije, UDK 364, god. 49, br.1/2014, str. 25-46.

Panel predavanja
Diskusione grupe na temu analize zakonodavstva
Rad u malim grupama na izradi projekta i/ili studijama slučaja