Socijalni rad i bolesti zavisnosti

Ciljevi izučavanja predmeta

Osobe koje se nalaze na kontinuumu od rekreativne upotrebe do teških oblika zavisnosti od psihoaktivnih supstanci i nehemijskih zavisnosti, kao i članovi njihovih porodica imaju povišen rizik za socijalne probleme. Cilj predmeta je da polaznici steknu znanja o bolestima zavisnosti, njihovom nastanku, toku, tretmanu i oporavku od zavisnosti, koja ih osposobljavaju da pravovremeno prepoznaju ponašanja koja ukazuju na rizik od njihovog nastanka, razvoja i održavanja i da adekvatno planiraju, preduzimaju mere i pružaju usluge klijentima u okviru socijalne i medicinske zaštite u ovoj oblasti.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Polaznici su osposobljeni za pravovremeno prepoznavanje osoba u riziku od nastanka/razvoja bolesti zavisnosti, za razumevanje recipročnih odnosa između osoba sa problemima i poremećejima povezanim sa zavisnošću i različitih društvenih sistema iz ekosistemske perspektive, za razumevanje društvenih činilaca i odgovora i za preduzimanje mera u cilju socijalne zaštite i zaštite mentalnog i fizičkog zdravlja ovih osoba i članova njihovih porodica. Upoznati su sa relevantnim akterima i sistemima koji učestvuju u prevenciji, ranom prepoznavanju, tretmanu i smanjivanju štete u oblasti zavisnosti i senzibilisani su za podršku osobama koje se nose sa zavisnošću. Razvijaju osnovne veštine za rad sa ovom korisničkom grupom.

Sadržaj teorijske nastave

Obuhvata sledeće teme: osnovni pojmovi i definicije; sociomedicinski značaj zavisnosti; zavisnost kao društvena konstrukcija; klasifikacija osnovnih modela i teorija zavisnosti; biološke, psihološke i socijalne odrednice zavisnosti; ekosistemski pristup bolestima zavisnosti (BZ); opšti principi dijagnostikovanja, lečenja i prevencije BZ; problemi i poremećaji povezani sa upotrebom alkohola; dejstva ostalih psihoaktivnih supstanci (PAS); problemi i poremećaji povezani sa upotrebom opojnih droga; problemi i poremećaji povezani sa igrama na sreću i drugim vidovima bihejvioralnih (nehemijskih) zavisnosti; konteksti i ciljevi tretmana BZ; programi terapije bolesti zavisnosti; motivacija za tretman; značaj i uloga socijalnih radnika u dijagnostikovanju, tretmanu, prevenciji i oporavku osoba sa problemima i poremećajima povezanim sa upotrebom PAS i bihejvioralnim (nehemijskim) zavisnostima; oporavak od zavisnosti. Etičke dileme.

Sadržaj praktične nastave

Obuhvata zadatke, diskusije i iskustvene vežbe u kojima se razvijaju veštine prepoznavanja zavisničkog ponašanja, prevencije, umrežavanja, vođenja motivacionog intervjua, podrške zavisnicima u oporavku. Uključuje studijske posete i razgovore sa stručnjacima iz oblasti radi uvida i razvijanja kritičkog odnosa prema postojećim praksama.

1. Nastasić, P. (2011), Ekosistemsi pristup alkoholizmu. Beograd, Publikum (101 str.).

2. Nastasić, P. (2011), Bolesti zavisnosti u adolescenciji. Beograd, Publikum (60 str.).

3. Zoričić, Z. (2018), Ovisnosti. Prevencija, liječenje i oporavak. Zagreb: Školska knjiga. (140 str.).

4. (dodatna) Bukelić, J. (2002) Droge u školskoj klupi, 3. dopunjeno izdanje, Beograd, Velarta.

5. (dodatna) Dimitrijević, I. (1992) Alkoholizam mladih. Beograd, Nina pres.

6. (dodatna) Trbić, V. (2001) Porodica alkoholičara. Beograd, Zadužbina Andrejević.;

7. (dodatna) Stanković, Z., Begović, D. (1995) Alkoholizam od prve do poslednje čaše. Beograd, Kreativni centar.

8. (dodatna) Bisio, B. (1977) Psiha i droga. Zagreb, Ognjen Prica.

9. (dodatna) Potrebić, J. (2005). Alkoholizam iz prakse za praksu. Beograd, Blue Queen.

Uključuju predavanja, vežbe u malim grupama i velikoj grupi i u onlajn okruženju (rešavanje problema, dilema i drugih zadataka, igra uloga, studija slučaja, debata, analiza video zapisa), razgovore sa gostima, studijske posete.