Sistemski pristup u socijalnom radu

Ciljevi izučavanja predmeta

Sistemski pristup u radu sa korisnicima je poslednjih decenija pokazao izuzetnu efikasnost u postizanju trajnih pozitivnih životnih promena i postao vodeća paradigma u psihosocijalnom radu. Socijani radnici se bave brojnim problemima koji podrazumevaju razumevanje konteksta porodice i drugih sistema kojima pojedinac pripada. Ciljevi predmeta su da studenti steknu osnovna znanja o sistemskom načinu razmišljanja o pojedincu, porodici i drugim eko-sistemima i da steknu osnovne veštine planiranja i pružanja usluga iz sistemske perspektive, a radi efikasnog razvijanja i korišćenja resursa korisnika i njihove neposredne okoline u rešenju socijalnih problema, prevazilaženju zastoja i uspešnom zadovoljenju potreba.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Polaznici su osposobljeni za razumevanje procesa koji se dešavaju u porodičnom i radnom konstekstu, za pravovremeno prepoznavanje potreba za sistemskim intervencijama u radu sa porodicom, za adekvatno planiranje i pružanje usluga klijentima u okviru socijalne zaštite iz sistemske perspektive radi prevazilaženja socijalnih problema i za osnaživanja korisnika za zadovoljenje svojih potreba u socijalnim sistemima kojima pripadaju. Studenti će takođe biti podstaknuti da dalje produbljuju svoja znanjao sistemskoj perspektivi i primene ih na višim stupnjevima svog obrazovanja.

Sadržaj teorijske nastave

obuhvata sledeće teme: teorija sistemskog i ekosistemskog pristupa u radu sa porodicom; porodična struktura i dinamika; razvojni stadijumi porodice; stresovi i krize u porodici; funkcionalni i disfunckionalni obrasci komunikacije, ponašanja i rešavanja problema u porodici; značenja, uverenja, objašnjenja i priče članova porodice; metakomunikacija i metaperspektiva u porodici; porodica u konstekstu jezika, kulture i socijalnog konstruktivizma; transgeneracijso prenošenje; rodna perspektiva;pozicija socijalnog radnika u porodičnom sistemu korisnika; tehnike rada sa porodicom. Posebne teme: partnerski odnosi, razvod braka i roditeljstvo, porodično nasilje, žrtve i počinioci. Etičke dileme.

Sadržaj praktične nastave

obuhvata zadatke i diskusije u kojima se razvijaju veštine procene i planiranja, i primenjuju osnovne sistemske i ekosistemske intervencije u socijalnom radu: motivacija, pridruživanje, sistemska procena, hipoteziranje, osnaživanje, korišćenje resursa proširene porodice i zajednice.

1. Dalos, R., Drejper, R. (2014), Sistemska porodična psihoterapija: teorija i praksa. Novi Sad: Psihopolis, str. 32-37, 47-207, 216-219; 291-299, 331-357. (206 str.)

2. Hrnčić, J., Despotović Stanarević, V., Džamonja Ignjatović, T. (2010), OPTIMUS za porodice, str. 93-133. U: Hrnčić, J., Džamonja Ignjatović, T., Despotović Stanarević, V. (ur), Deca i mladi sa problemima ponašanja: usluge i tretmani u zajednici. Republički zavod sa socijalnu zaštitu, 2010. (40 str.).

3. Hrnčić, J. (2017) Porodične konstelacije kao tretman za prevazilaženje posledica koje nasilje ostavlja na žrtve. Temida, 20, 3: 219-240. (22 str)

4. Ignjatović, T. (2011) Nasilje prema ženama u intimnom partnerskom odnosu: model koordiniranog odgovora zajednice, poglavlje “O fenomenu nasilja prema ženama“. Beograd: Rekonstrukcija Ženski fond, str. 20–47. (28 str.)

5. Kraljeta, Vedran (2012) Sistemske poslovne konstelacije. Međunarodna konferencija o učenju za poduzetništvo, 11.07.2012., Novi Sad, Srbija (10 str).

6. (dodatna) Porodični zakon, Sl. glasnik RS, br. 18/2005, 72/2011 - dr. zakon i 6/2015;

7. (dodatna) Golubović, Z. (1981), Porodica kao ljudska zajednica. Naprijed, Zagreb

8. (dodatna) Buljan Flander, G. (2020) Priručnik za trenere/ice: Razvod roditelja i zaštitta dece. Beograd: Centar za prava deteta.

9. (dodatna) Nastasić, P., Hrnčić, J., Brkić, M. (2013) Uloga psihijatrije u tretmanu nasilja u porodici. Srpski arhiv za celokupno lekarstvo, 141(7-8), str. 553-559.

10. (dodatna) Burgund, A., Hrnčić, J. Nastasić, P. (2011) Rodna perspektiva u sistemskoj porodičnoj terapiji. FPN godišnjak, 6:481-492.

11. (dodatna) Hellinger, B., Weber, G., Beaumont, H.r (2015) Nevidljivi zakoni ljubavi: obiteljske konstelacije koje otkrivaju kako ljubav uspijeva u našim odnosima. Zagreb: Konstelacija.

Predavanje, vežbe u maloj i velikoj grupi i u onlajn okruženju (rešavanje problema, dilema i drugih zadataka, igra uloga, studija slučaja, debata, analiza video zapisa), razgovori sa gostima, studijske posete.