Socijalni rad sa decom i mladima

Ciljevi izučavanja predmeta

Kurs obuhvata osnovne teorijske koncepte, znanja, veštine, tehnike i strategije rada sa decom i mladima u prevenciji i tretmanu zlostavljanja i zanemarivanja dece, socijalnog rada sa decom u obrazovnom sitemu, sa decom bez roditeljskog staranja, dece čiji se roditelji spore oko načina vršenja roditeljskog prava i pristupima podrške porodici i pozitivnog i negujućeg roditeljstva. Cilj je da se studenti upoznaju sa osnovnim pojmovima, teorijskim i interventnim pristupima socijalnog rada u zaštiti dece od zlostavljanja, zašitom dece u razvodnim i postrazvodnim konfliktima, etičkim i vrednosnim inplikacijama intervencija, pristupom podrške porodici kao i zaštitom dece bez roditeljskog staranja putem starateljstva, usvojenja, porodičnog i domskog smeštaja kako bi svoja znanja primenili u praksi, istraživanju, učešću u planiranju politika i zastupanju.

Ishodi učenja (stečena znanja)

Studenti će steći znanja o savremnim shvatanjima uzroka i posledica zlostavljanja i zanemarivanja dece i nasilja nad decom, potrebama i pravima deta u razvodnim i postrazvodnim konfliktima, zakonskim i sitemskim postavkama sistema alterantivnog staranja dece, a sve u skladu sa Konvenicjom o pravima deta UN, evropskim i domaćim standardima i propisima. Biće upoznati sa savremenim pristupima prevencije i intervencije u ovoj oblasti, zakonskim i stručnim implikacijama rada u različitim društvenim ppdsictemima (socijalna zaštita, obrazovanje, zdravstvo, porodično-pravna zaštita). Biće osposobljeni da samostalno prepoznaju i vode preventivne i razvojne intervencije, timski i/ili uz superviziju organizuju i vode protektivnu intervenciju. Biće osposobljeni da koriste bazične metode, tehnike i veštine u radu sa različitim ranjivim grupama dece i mladih, da prate i primenjuju novine u struci uz poštovanje etike socijalnog rada.

Sadržaj teorijske nastave

1. Savremeni koncepti i modeli zaštite dece. Razvoj shvatanja zlostavljanja i zanemarivanja.
2. Oblici i indikatori zlostavljanja dece: fizičko, seksualno i emocionalno zlostavljanje. Zanemarivanje. Specifične forme zlostavljanja.
3. Nasilje među vršnjacima; Pojam, oblici, posledice i interventni pristupi u porodici, školi i zajednici. Modeli i programi prveencija i intervencije u obrazovnom sistemu
4. Specifične grupe dece u riziku: deca uključena u život ulice, deca žrtve trgovine, esploatacije, dečijeg rada i deca u mešovitim migracijama: međunarodni, evropski i domaći standardi i intervencije socijalnog rada na rarzličitim nivoima sistema.
5. Uzroci i posledice zlostavljanja. Etičke i vrednosne dileme. Kulturno-kompetentna praksa.
6. Interventni okviri socijalnog rada u zaštiti dece od zlostavljanja - domaća i međunarodna praksa i istraživanja intrevencija zasnovanih na dokazima.
7. Kontekst i modeli prakse socijalnog rada u obrazovnim ustanovama: dostupnost, ninkluzivnost, prevencija osipanja i diskriminacije, promocija kulture solidarnosti i podrške obrazovnim i socijalnim postignućima dece, interevencije zasnovane na dokazima, negovanje veza porodice, škole i zajednice.
8. Pristup, programi i usluge podrške porodici - podrška porodici kao pravo deteta. Kontinuitet usluga i targetirani univrzalizam usluga i službi.

1. Žegarac, N. (2021) Socijalni rad sa decom i mladima – Zbirka tekstova za predavanja i vežbe.

2. (dodatna) Žegarac, N. (2004). Deca koja čekaju – izazovi i trendovi profesionalne prakse u zaštiti dece od zlostavljanja. Beograd: Save the children UK, Centar za prava deteta.

3. (dodatna) Srna, J. I Žegarac, N. (2011). Intervencije za zaštitu deteta od zlostavljanja i zanemarivanja. U: V. Išpanović-Radojković (ur.) Zaštita deteta od zlostavljanja i zanemarivanja – Primena Opšteg protokola. Beograd: Centar za prava deteta.

4. (dodatna) Žegarac, N. i Vujović, R. (2011) Intervencije centra za socijalni rad u zaštiti deteta od zlostavljanja i zanemarivanja. U: V. Išpanović-Radojković (ur.).

5. (dodatna) Žegarac, N. (ur.) (2014) U lavirintu socijalne zaštite: pouke istraživanja o deci na porodičnom i rezidencijalnom smeštaju. Beograd: Fakultet političkih nauka i UNICEF.

6. (dodatna) Zegarac, N. and Burgund, A. (2015) Caseworkers’ perceptions of the strengths of the child family and community. Child and Family Social Work, doi:10.1111/cfs.12252

7. (dodatna) Burgund, A. and Zegarac, N. (2015) Perspectives of Youth in Care in Serbia. Child and Adolescent Social Work Journal, DOI: 10.1007/s10560-015-0413-5

8. (dodatna) Villarreal Sosa, V. Cox, T. Alvarez, M. (eds) (2017). School Social Work: National Perspectives on Practice in School. New York: Oxford University Press.

9. (dodatna) Žegarac, N. (2016). Od problema do prilika u vođenju slučaja: Priručnik za praktičare. Beograd: Fakultet političkih nauka, Centar za istraživanja u socijalnoj politici i socijalnom radu.

10. (dodatna) Žegarac, N. (2016). Kulturne kompetencije stručnih radnika u socijalnoj zaštiti, u: Žegarac, N., Kišjuhas, A. i dr. Vodič za kulturno kompetentnu praksu u socijalnoj zaštiti. Novi Sad: Pokrajinski zavod za socijalnu zaštitu, 28-70.

11. (dodatna) Žegarac, N., Vlahović, V, Đorđević Lj. i Dražović, S. (2016). Smernice za planiranje stanosti u centrima za socijalni rad. Beograd: Udruženje stručnih radnika u socijalnoj zaštiti i UNICEF.

12. (dodatna) Zegarac, N. (2017) Child Welfare and Serbia on the Path towards European Integration. In P. Dolan and N. Frost (Eds) The Routledge Handbook of Global Child Welfare. London: Routledge.

13. (dodatna) Žegarac, N. i Krnjaić, Z. (eds.) (2019.) Hraniteljstvo i dobrobit adolescenata: istraživanje za unapređenje politika i praksi. Beograd: Fakultet političkih nauka univerziteta u Beogradu, Centar za istraživanja u socijalnoj politici i socijalnom radu.

14. (dodatna) Zegarac, N. (2019) The best interests of the child in family support policies, services, and research. In Lisa Moran, and John Canavan (Eds.) Realising Children’s Rights Through Supporting Parents. Galway: UNESCO Child and Family Research Centre, pp.5-24.

15. (dodatna) Dolan, N. Zegarac, N. and Arsic, J. (2020) Family Support as a right of the child. Social Work and Social Sciences Review, Vol 21, No 2, pp-8-26

Predavanja, praktične vežbe (rešavanje zadatka/problema/dileme u okviru malih grupa igranje uloga i sl.), studentske aktivnosti i provere znanja (pisanje seminarskog rada i završni ispit).